Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/3213 K.2026/303

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/10/2025 tarih, 2025/1623 Esas ve 2025/887 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... vergi numaralı ... İth. İhr. Tişn Nak. Hur. Pz. ve Kom. Ltd. Şti’nin %50 hissesine sahip ortağı olduğunu, şirketin diğer %50 hissesine sahip ortağı ve imza yetkilisi ...

T.C. kimlik nolu ...'ın vefat ettiğini, şirketin 1997 yılında bu yana herhangi bir ticari faaliyet yürütmediğini ve pasif durumda olduğunu, şirketin geçmişten gelen borçlarını ödenmesi ve tasfiye işlemlerinin tamamlanması için ortaklık pay defteri ve karar defterinin yenilenmesinin gerektiğini, ... ortaklık pay defteri ve karar defterinin zayi olduğunun tespitini, söz konusu defterlerin yenilerinin düzenlenmesine izin verilmesini, şirketin borçlarının ödenmesi ve tasfiye işlemlerinin tamamlanması için gerekli işlemlerin yapılabilmesine olanak sağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/10/2025 tarih, 2025/1623 Esas ve 2025/887 Karar sayılı kararında, somut olayda talep eden zayi sebebine ilişkin bir sebep bildirmeden defterlerin kaybolmasından bahisle zayi belgesi verilmesi talep edildiğini, ileri sürülen bu hususlar TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesinin gerektirir hâllerden olmadığını, bu nedenlerle; defterlerin zayi olduğu kabul edilemeyeceğinden ilgili tarafından ispatlanamayan talebin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2025/1623 Esas ve 2025/887 Karar sayılı kararıyla, müvekkilin ... İth. İhr. Tişn Nak. Hur. Pz. ve Kom. Ltd.

Şti.’ne ait ortaklık pay defteri ve karar defterinin zayi olduğunun tespiti ve yenilerinin düzenlenmesi talebinin reddedildiğini, mahkemenin talebin somut delillerle desteklenmediği ve dilekçede atıf yapılan yargıtay kararlarının uydurma olduğu gerekçesiyle red kararı verdiğini, bu kararın hem maddi hem de hukuki yönden hatalı olduğunu, mahkemenin defterlerin zayi oluş sebebine dair somut bir gerekçe sunulmadığı gerekçesiyle talebi reddettiğini, ancak dilekçede şirketin 1997 yılından beri faal olmadığını, diğer ortak ...’ın vefat ettiğini, defterlerin uzun süreli muhafaza sürecinde kaybolduğunun açıkça belirtildiğini,

bu durumun TTK m. 82/7’de zayi belgesi verilmesi için öngörülen şartlarla uyumlu olduğunu, mahkemenin zayi sebebini araştırmak için ek delil toplanmasını emretmediğini ve dosya kapsamındaki mevcut delilleri yeterince değerlendirmediğini, örneğin şirketin pasif durumda olduğuna dair vergi dairesi yazışmaları ve ticaret sicili kayıtları dosya ekinde sunulduğunu ancak karar gerekçesinde bu delillere yer verilmediğini, bu konuda asla yargılama makamlarını yanlış yönlendirme kastı söz konusu olmadığını,

özen yükümlülüğü boyutuyla bir eksikliğin varlığını kabul etmekle birlikte gerekçeli kararda belirtilen HMK m. 29’da düzenlenen dürüstlük kuralı ile vekilin mahkemeye karşı doğru bilgi verme yükümlülüğü yönündeki değerlendirmeyi kabul edilmediğini, bu karar numaralarının sehven yanlış yazıldığı kabul edilse dahi zayi belgesi talebinin dayanağının yalnızca bu içtihatlarla sınırlı olmadığını, sehven yanlış yazılan karar numaralarının talebin esasını etkilemeyeceğini, TTK m. 82/7 de defterlerin zayi olması için yangın, su baskını,

deprem veya hırsızlık gibi afet hallerini örnek olarak saydığını ancak bu hallerle sınırlı olmadığını açıkça düzenlediğini, müvekkilin defterlerin uzun süreli muhafaza sürecinde kaybolduğuna dair beyanı, şirketin pasif durumu ve diğer ortağın vefatı dikkate alındığında makul bir zayi sebebi olduğunu, mahkemenin bu durumu değerlendirmeden ve ek delil toplama yoluna gitmeden talebi reddettiğini, bu usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin kararının hukuka aykırı olup kaldırılması gerektiğini, talebin esas yönünden incelenerek,

ortaklık pay defteri ve karar defterinin zayi olduğunun tespiti, yenilerinin düzenlenmesine izin verilmesi ve şirketin tasfiye işlemlerinin tamamlanmasına imkân sağlanması gerektiğini, bu nedenlerle; ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2025/1623 Esas, 2025/887 Karar sayılı kararının kaldırılarak, talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/10/2025 tarih, 2025/1623 Esas ve 2025/887 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, TTK'nın 82/7. maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine dair karar verilmiş ve davacı vekili tarafında istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

6102 s. TTK'nın 82/1. maddesi, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilânçolarını, ara bilânçolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." şeklinde;

6102 s. TTK'nın 82/7. maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava ...açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Kanun'da yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır (YHGK. 5.10.1984 tarih, 82/11-852 E, 84/788 K).

Türk Ticaret Kanunu, tacire, bütün ticari faaliyetlerinde, basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü getirmiştir. Dosyada talep eden ticaret şirketi olmakla, tacirdir. TTK'nın 18/2. maddesi gereği. Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

Basiret, sağduyu, ilim, tecrübe ve feraset ışığıyla görüp sezmeye ve bilip değerlendirmeye esas teşkil eden konuları etraflıca ve tam olarak kavrayabilmedir (KARAHAN, Sami, Ticarî İşletme Hukuku, 6102 Sayılı TTK. ile 6098 Sayılı TBK. ve 6100 Sayılı HMK‟ya Göre Güncellenmiş 20 Baskı, Konya 2011, s. 86; AYHAN, Rıza, Ticarî İşletme Hukuku, Ankara 2007, s. 203).

Basiret, tacirin ticari işletmesiyle ilgili olarak, fiili ve hukuki işlemlerde göstermesi gereken dikkat, tedbir ve objektif özen yükümlülüğü demektir. Tacir, tüm bu hukuki ve fiili işlemlerini yaparken, ticari hayatın gerektirdiği tüm tedbirleri almalı ve meydana gelebilecek değişmeleri önceden tahmin etmeye çalışarak yükümlülük altına girmesi gereklidir.

Tacirden beklenen basiretin ne olduğu kanundan değil ticari hayattan, özellikle ticari teamüllerden çıkartılabilir (KİZİR, Mahmut., "Yargıtay Kararları Işığında Basiretli İşadamı Gibi Hareket Etme Yükümlülüğünün Sözleşmenin Değişen Şartlara Uyarlanmasına Etkisi", Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 19 Sayı: 2 Yıl: 2011, s. 245-283).

Somut olayda Mahkemenin de kabulü olduğu üzere, davacı zayi şekline ilişkin bir sebep bildirmediği, olayın nasıl meydana geldiğine dair bir delil sunmadığı gibi zayi iddiasını da inandırıcı delillerle ispatlayamamıştır. Basiretli iş adamı gibi davranılmasına rağmen karar defterinin ve ortaklar pay defterinin zayi olduğuna yönelik bir delil dosyada mevcut değildir. Mahkemenin, davacının, olayın nasıl meydana geldiğine dair bir delil sunmadığı gibi zayi iddiasını da inandırıcı delillerle ispatlayamadığına yönelik kabulü yerindedir.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı (talep eden) vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır