Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2022/2225 K.2024/1421

İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili ve davalılar ... ve ... Tarım Ürünleri Ltd.Şti vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili, 12.07.2019 tarihinde davalı şirketin işleteni olduğu, davalı ...’nın idaresinde olup davalı ... şirketine ihtiyari mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı aracın geri manevra esnasında yaya konumundaki davacıların annesi ...’a çarparak ölümüne neden olduğunu, ceza mahkemesinde yapılan yargılamada alınan kusur raporunda davalı sürücünün tam kusurlu olduğunun belirtildiğini, müteveffanın kusursuz olduğunu, davalı ... şirketine manevi tazminat ödenmesi talebiyle başvuruda hangi davacılar adına ödendiğine dair kayıt oluşturmaksızın 10.000,00 TL ödemenin açıklama yapılmadan hesaba yatırıldığını,

herhangi bir ibra sözleşmesi imzalanmadıını, bu tutarın mahsubu gerektiğini, annelerinin ölümü ile davacıların manevi zarar gördüğünü, arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanamadığını belirterek her bir davacı için 35.000,00 TL olmak üzere toplam 105.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, kazaya karışan aracın davalı ... nezdinde genişletilmiş kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, yapılan başvuru sonucunda talep sahibine 10.000,00 TL ödeme yapıldığını ve dekont ibraz edildiğini, ödeme ile sorumluluğun yerine getirildiğini, poliçedeki koşulların dikkate alınması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... ve ... Tarım Ltd.Şti vekili, kazanın meydana gelmesinde davalıların kusuru bulunmadığını, davalı sürücünün teslim edeceği ürünleri indirebilmek için manevra yaptığını, kazanın meydana geldiği yerin yol üstü araç park yeri olduğunu, kazaya karışan kamyonun davalı ... şirketine genişletilmiş kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigorta şirketi tarafından ödeme yapıldığı ve davacıların bu ödemeyi kabul ettiğii, manevi tazminatın bölünemezliği ilkesi uyarınca ödenen meblağı kabul eden davacıların mükerrer talepte bulunamayacağını, ceza davasının sonucunun beklenmesini talep ettiklerini belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinden alınan 07.12.2020 tarihli raporda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün % 100 oranında kusurlu olduğu, müteveffanın kusursuz olduğunun belirtildiği, davalı ... tarafından davadan önce yapılan ödemenin manevi tazminata ilişkin olduğunun ispat edilemediği,

kaza sonucunda davacıların annesinin vefat ettiği, manevi tazminatın takdirine ilişkin ilkeler gözetilerek davanın kısmen kabulü ile davacılar yararına 20.000,00’er TL manevi tazminatın davalılardan (davalı ..., poliçe teminat limitinde ve temerrüt tarihi 14.08.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olmak kaydı ile diğer davalılar kaza tarihi 12.07.2019 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte sorumlu olmak kaydı ile) müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiş, hükme karşı davacılar vekili ile davalı ... ve ...

Tarım Ltd.Şti vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde, müteveffa ...’ın ölümüne ilişkin trafik kazasında davalı sürücünün asli kusurlu olduğunu, müteveffanın emekli hemşire olup öldüğü zaman evli ve üç çocuk annesi olduğunu, engelli eşine baktığını, vefatı ile davacıların derin üzüntü yaşadığını, manevi olarak zarar gördüğünü, mahkemece hüküm altına alınan manevi tazminatın davacıların yaşadığı acı ve hükmedilen tazminat arasında gereken denge kurulamadığını, hükmedilen tazminatın manevi zararla orantılı, duyulan üzüntüyü hafifletici nitelikte olduğunu, davalı ... şirketinin sorumluluğuna ilişkin faiz başlangıç tarihinin kabul edilebilir nitelikte olmadığını, tüm davalılar için haksız fiil tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalılar ... ve ...

Tarım Ürünleri Ltd.Şti vekili istinaf dilekçesinde, kazanın meydana gelmesinde davalıların kusuru bulunmadığını, davalı sürücünün teslim edeceği ürünleri indirebilmek için manevra yaptığını, kazanın meydana geldiği yerin yol üstü araç park yeri olduğunu, kazaya karışan kamyonun davalı ... şirketine genişletilmiş kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigorta şirketi tarafından ödeme yapıldığını ve davacıların bu ödemeyi kabul ettiğini, manevi tazminatın bölünemezliği ilkesi uyarınca ödenen meblağı kabul eden davacıların mükerrer talepte bulunamayacağını, davalılar lehine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğunu,

mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, reddedilen manevi tazminat yönünden nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davacılar lehine hükmedilen vekalet ücretinin de fahiş olduğunu, her bir davacı lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını, davalılar ... ve ...

Tarım Ltd.Şti’nin arabuluculuk ücretinden sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, trafik kazalarından kaynaklı davalarda arabuluculuk zorunluluğu bulunmadığını, kazaya ilişkin ceza davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, davanın halen istiniaf aşamasında olup kesinleşmediği nazara alındığında kesinleşmeden davada karar verilmesinin hatalı olduğunu, hüküm altına alınan manevi tazminatın fahiş olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;

Davacılar vekili, 12.07.2019 tarihinde davalı şirketin işleteni olduğu, davalı ...’nın idaresinde olup davalı ... şirketine ihtiyari mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı aracın geri manevra esnasında yaya konumundaki davacıların annesi ...’a çarparak ölümüne neden olduğunu belirterek manevi tazminat talebinde bulunmuş, mahkemece Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinden alınan 07.12.2020 tarihli raporda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün % 100 oranında kusurlu olduğu, müteveffanın kusursuz olduğunun belirtildiği,

davalı ... tarafından davadan önce yapılan ödemenin manevi tazminata ilişkin olduğunun ispat edilemediği, manevi tazminatın takdirine ilişkin ilkeler nazara alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili ile davalı ... ve ... Tarım Ltd.Şti vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

1-Dosya içeriğinden 17/07/2019 tarihinde kaza tespit tutanağına göre davalı sürücü idaresindeki araç ile dondurma indirmek üzere geri manevra yaptığı esnada kaldırımda bulunan yaya ...'a çarpması sonucunda kazanın meydana geldiği ve davalı sürücünün geri manevra kurallarını ihlal ettiğinin belirtildiği, kazaya ilişkin Ankara 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/1550 Esas, 2020/2148 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılamada alınan 31/07/2019 tarihli raporda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün asli ve tam kusurlu olduğu,

müteveffa yayanın kusursuz olduğunun belirtildiği ve yapılan yargılama sonucunda davalı sürücünün taksirle ölüme neden olma suçundan cezalandırılmasına karar verildiği ve karara karşı istinaf başvurusunun Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Ceza Dairesinin 21/09/2023 tarihli ve 2021/47 Esas, 2023/1482 Karar sayılı kararıyla kesin olarak esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece yargılama sırasında Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinden alınan 07/12/2020 tarihli raporda davalı sürücünün idaresindeki araç ile kontrolsüzce geri manevra yaparak aracının sol arka teker kısımlarıyla, yaya kaldırımında bulunan müteveffa yayaya çarptığı ve % 100 oranında kusurlu olduğu, müteveffa yayanın kusursuz olduğu, raporun kaza tespit tutanağı, ceza dosyası içeriği, toplanan deliller ve kazanın meydana geliş şekline uygun olarak düzenlendiği ve hükme esas alınmasında isabetsizlik yoktur.

Öte yandan davalı ... tarafından davadan önce yapılan ödemenin davacıların manevi zararlarına ilişkin olduğu kanıtlanamadığından davalılar ... ve ... Tarım Ltd.Şti. vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

2-Davacılar vekilinin manevi tazminata ilişkin istinaf başvurusuna gelince, 6098 TBK'nın 56. maddesinde “Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verir.Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.” hükmüne, aynı Kanun'un 51.maddesinde “Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.” hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre hâkimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir.

Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 tarihli ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hâkim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir. Manevi tazminatın miktarı bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmamalıdır. Manevi tazminatın miktarının belirlemesinde her olaya göre değişen özel hal ve şartlar gözetilmelidir.

Hâkimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir etmesi gerektiği açıkça ortadadır. (HGK 23.06.2004, 13/291-370)

Somut olay yukarıda açıklanan Kanun hükümleri ve ilkeler doğrultusunda değerlendirildiğinde, 12.07.2019 tarihinde davalı şirketin işleteni olup davalı ...'nın idaresindeki ve davalı ... şirketine ihtiyari mali sorumluluk sigortası ile sigortalı araç ile yaya müteveffaya çarpması sonucunda meydana gelen kazada davacıların annesi ...'ın vefat ettiği, kusura ilişkin olarak alınan Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinin 17.12.2020 tarihli raporunda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün % 100 oranında kusurlu olduğu, müteveffa yayanın kusursuz olduğunun belirtildiği,

kazanın meydana geliş şekli, tespit edilen kusur durumu, olayın meydana geliş şeklinin davacılar üzerindeki etkisi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kaza tarihindeki (2019) paranın alım gücü nazara alındığında davacıların annesi ...'ın vefatı nedeniyle davacılar için belirlenen manevi tazminat tutarlarının hak ve nesafet kuralları çerçevesinde daha yüksek olması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış olmakla davacılar vekilinin istinaf isteminin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,

HMK'nın 353/1.b.2. maddesi gereğince ...'ın vefatı nedeniyle davacı ... için 35.000,00 TL, davacı ... ... için 35.000,00 ve davacı ... için 35.000,00 manevi tazminatın olay tarihi olan 12.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle davalılar ... ve ... Tarım Ltd.Şti. vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine, davacılar vekilinin istinaf nedenleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına kesinleşen yönler korunarak aşağıdaki şekilde esas hakkında yeniden hüküm kurulmasın karar vermek gerekmiştir.

II - İSTİNAF HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN

1-Davalılar ... ve ... Tarım Ürünleri Ltd.Şti'nin istinaf başvurusu nedeniyle alınması gereken 4.098,60 TL harçtan peşin alınan toplam 1.024,65 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.073,95 TL harcın davalılardan tahsil edilerek Hazineye gelir kaydına,

2-Davacılar tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde iadesine,

3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacılar tarafından yapılan 132,00 TL yargılama gideri ile 492,00 TL istinaf başvuru harcının davalılardan tahsil edilerek davacılara verilmesine,

4-Başvuran taraflarca yatırılan delil ve gider avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

5-Karar tebliği, harç mahsup, iade ve tahsil işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 21/11/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan ...

Üye ...

. Üye ...

Katip ...

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.