Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2022/2054 K.2024/284

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalılar ... Sigorta AŞ. ve ... Ve Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili dava dilekçesinde.

24/05/2018 tarihinde ... plakalı çekicinin sürücüsü ...'in aracın kontrolünü kaybederek davacıların murisi ...'ın kontrolünde olan ... plakalı araca çarpması neticesinde davacıların murisi ...'ın vefat ettiğini, kazada müteveffanın kusurunun bulunmadığını, meydana gelen kaza neticesinde davacı çocuklar ... ile ...'ın babalarının desteğinden, davacı anne ...'ın oğlunun desteğinden, davacı ...'in ise imam nikahlı eşinin desteğinden mahrum kaldığını, yine sözü edilen davacılar ile birlikte müteveffanın davacı kardeşlerinin manevi zarara uğradığını, oluşan zararlardan davalı ...

A.Ş.'nin aracın işleteni, davacı ...'in sürücüsü olarak destekten yoksun kalma tazminatından ve manevi tazminattan sorumlu olduklarını, davacı ... Sigorta A.Ş.'nin ... plakalı aracın ZMMS poliçesini düzenleyen şirket olarak maddi tazminat yönünden sigorta poliçesi limitleri dahilinde sorumlu olduğunu, davacı ...

Sigorta A.Ş.'nin ... plakalı aracın Genişletilmiş Kasko Poliçesi'ni düzenleyen şirket olarak artan mali mesuliyet klozu kapsamında ZMMS sınırlarını aşan maddi tazminat ile manevi tazminattan sorumlu olduğunu, davalı ...

Sigorta A.Ş.'nin ... plakalı aracın Genişletilmiş Kasko Poliçesi'ni düzenleyen şirket olup artan mali mesuliyet klozu kapsamında ZMMS sınırlarını aşan maddi tazminat ile manevi tazminattan sorumlu olduğunu bildirerek; davacı çocuklar ..., ..., imam nikahlı eşi ... ve annesi ...'ın her biri için 500’er TL olmak üzere toplam 2.000TL destekten yoksun kalma tazminatının, davacı çocuklar ... için 75.000TL ile ... için 75.000TL, imam nikahlı eşi ... için 100.000TL, annesi ... için 50.000TL, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için 10.000'er TL manevi tazminatın, davalılardan ... ve Tic.

Ltd. Şti. ile ... yönünden olay tarihinden itibaren, diğer davalılar ... Sigorta A.Ş. ile ... Sigorta A.Ş. bakımından başvuru tarihinden itibaren işleyecek en yüksek avans faizi ile birlikte, maddi tazminatın tüm davalılardan, manevi tazminatın ... Sigorta A.Ş. hariç ... ve Tic. Ltd. Şti., ... ile ... A.Ş., ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen poliçeler kapsamında olmak üzere diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen, yalnızca ...

Sigorta A.Ş.'den olmak üzere 'Ferdi Kaza Teminatı Özel Şartı' gereğince 5.000TL ferdi kaza teminatının bu davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin ... plakalı aracının bulunmadığını, sürücü ... ile de bir bağlantılarının bulunmadığını bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kastının bulunmadığını, ceza yargılamasının devam ettiğini, imam nikahlı eşin tazminat talebini kabul etmediklerini, SGK tarafından bağlanan gelirlerin mahsup edilmesi gerektiğini, manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta AŞ. (eski ünvanı: ... Sigorta A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirkete usulüne uygun bir başvuru yapılmadığını, müvekkili şirket nezdinde sigortalı ... plaka sayılı araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, bu nedenle müvekkili şirketin de sorumluluğunun bulunmadığını, sorumluluğun ancak varsa işletenin sorumlu olduğu hal ve sürücünün kusuru kadar olduğunu, ayrıca ... Sigorta A.Ş. nezdindeki ZMMS limitleri tüketilmeden mezkur poliçeden sorumlulukları olmayacağını, destekten yoksunluk zararının oluşmadığını, manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde bahsi geçen ... plakalı aracın müvekkili şirkette Genişletilmiş Kasko Poliçesi ile sigortalı olduğunu, sorumluluklarının da sigortalının kusuru oranında ve 100.000,00TL ile sınırlı olduğunu, müteveffa araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kusursuz olduğunu, manevi tazminat taleplerinin fahiş olduğunu, SED araştırması yapılması, müterafik kusur halinin değerlendirilmesi, SGK tarafından gelir bağlanıp bağlanmadığının araştırılması gerektiğini bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. cevap dilekçesinde; zamanaşımı itirazında bulunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; dava konusu kaza ile ilgili Afyonkarahisar 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2018/584 Esas sayılı dosyasında alınan Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen 20/05/2019 tarihli raporda, davalı sürücü ...'in yönetimindeki çekici ve buna bağlı dorse ile seyri sırasında olay mahalli bariyerlerle bölünmüş virajlı yol bölümüne geldiğinde, viraja hız azaltarak yaklaşmadığı, seyir hızıyla girdiği virajda aracının direksiyon hâkimiyetini kaybetmesi ile gidiş istikametine göre sol taraftan yolun karşısına geçmesi sonucu mevcut şartlarda meydana gelen olaya sebebiyet verdiği,

dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmemekle asli kusurlu olduğu, müteveffa sürücü ...'ın yönetimindeki otomobili ile seyri sırasında meydana gelen olayda oluşa etken kural ihlali görülmediğinden sonuçta atfı kabil kusurunun bulunmadığı yönündeki rapor ve ceza mahkemesi dosyasında verilen mahkumiyet hükmünün kesinleşmesi nazara alındığında davalı sürücünün tam kusurlu olduğu, müteveffanın müterafık kusurunun ispatlanamadığı, yargılama devam ederken davacılar vekili tarafından sunulan 05/11/2019 tarihli dilekçe ile davalı ...

Sigorta A.Ş. bakımından, 29/01/2020 tarihli dilekçe ile davalı ... Sigorta A.Ş. bakımından davadan feragat edildiği, davacıların davalı sigorta şirketleri ile anlaştıkları, sigorta şirketleri ile yapılan anlaşma dolayısıyla tüm davalılar yönünden maddi tazminata ilişkin istemlerinin kalmadığı, manevi tazminat istemlerinin devam ettiği, mevcut hukuki durum karşısında; davacıların maddi tazminat istemleri yönünden davanın davalılar ... Sigorta A.Ş. ile ...

Sigorta A.Ş. yönünden feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden ise davacılar vekillerinin beyanı ile 6098 sayılı TBK'nın 166. madde hükmü de nazara alınarak konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerektiği;

manevi tazminat yönünden ise: müteveffanın UYAP sorgusundan davacı ... ile ...'ın geride kalan çocukları, ...'ın annesi, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nun kardeşleri olduğu anlaşılan davacılar ile birlikte tüm dosya kapsamından müteveffa ile birlikte yaşadığı anlaşılan ...'in “ölenin yakını" kapsamında değerlendirileceği ve manevi tazminat istemi bakımından aktif dava ehliyeti bulunduğu,

davacıların kaza sonucu müteveffanın ölümü nedeniyle çektikleri acı ve duymuş oldukları üzüntünün boyutu, müteveffa ile yakınlık dereceleri, hakkaniyet ve manevi tazminat miktarının bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmaması ilkesi kapsamında manevi tazminat takdiri gerektiği, davalıların sorumluluğundaki aracın ticari olması nedeniyle avans faizi işletilebileceği anlaşıldığından. “Davacıların maddi tazminat istemi yönünden; davanın davalılar ...

Sigorta A.Ş. ile ...

Sigorta A.Ş. yönünden feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacıların manevi tazminat istemleri yönünden; davanın kısmen kabulü ile davacı ... yönünden 50.000,00 TL, davacı ... yönünden 50.000,00 TL, davacı ... yönünden 75.000,00 TL, davacı ... yönünden 35.000,00 TL, davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...’nun her biri bakımından ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve Tic.

Ltd. Şti. ile ... yönünden 24.05.2018 kaza tarihinden, davalı ... Sigorta A.Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş) yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine” karar verilmiş; hükme karşı davalılar ... Sigorta ve .... Şti. vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... SİGORTA AŞ. vekili istinaf dilekçesinde; manevi tazminat şartlarının oluşmadığını, hükmedilen miktarların da fahiş olduğunu, imam nikahlı eş olduğu iddia edilenin sırf iki komşunun tanıklığında birlikte yaşadıklarının kabulünün doğru olmadığını, on kardeşin birbirleriyle ilişkide olduğunun kabulünün ve buna göre de her birine 10.000TL’şer manevi tazminat verilmesinin doğru olmadığını, ceza mahkemesinde alınan kusur raporuyla yetinilerek mahkeme tarafından kusur raporu almadan karar verilmesinin de doğru olmadığını belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ....

Şti. vekili istinaf dilekçesinde; asgari ücret ile çalışan, iki çocuğu ve ayrıldığı eşine nafaka ödeyen müteveffanın anne ve babasına maddi yönden düzenli ve eylemli bir yardımda bulunduğunun kabulünün mümkün olmadığını, müteveffanın başka kardeşleri olduğu açıkça anlaşılmasına rağmen diğer çocukların davacı anneye destek hususu hiç sorgulanmadan, âdeta tüm destek müteveffa tarafından sağlanıyormuş gibi bir hesaplama yapılarak destek tazminatı hesabının doğru olmadığını, manevi tazminat şartlarının oluşmadığını, hükmedilen miktarların da fahiş olduğunu,

imam nikahlı eş olduğu iddia edilenin Necla yönünden sadece kira kontratı ve doğalgaz abonelik belgesine göre imam nikahlı eş olarak kabulünün doğru olmadığını, ...'in maaşı olduğunu, gelirinin müteveffadan daha fazla olması nedeniyle müteveffanın maddi desteğinden yararlanmasının söz konusu olamayacağını, mütveffanın tüm kardeşleri için; aralarındaki ilişki değerlendirilmeden tazminata hükmedilmesinin de kabulünün mümkün olmadığını belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan davalılar ... Sigorta AŞ ve ... … Şti. vekillerinin istinaf sebepleri doğrultusunda, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat istemine ilişkindir.

Yerel Mahkeme tarafından davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalılar ... Sigorta AŞ. ve ... .. Şti. vekilleri tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile Afyonkarahisar 5 Asliye Ceza Mahkemesinin 2018/584 Esas - 2019/737 Karar sayılı, Konya BAM 3 CD’nin “esastan ret” kararı ile kesinleşen ceza mahkemesi kararına istinaden karara esas alınan kusur durumunun maddi vaka olarak kesinleşmiş olması nazara alındığında; davalı sürücü ...’in tam kusurlu olarak sebebiyet verdiği kaza nedeniyle davacılar desteği/yakınlarının vefat ettiği, davacıların müteveffanın gayri resmi eşi, çocukları, annesi ve kardeşleri oldukları, müteveffanın müterafık kusurunun ispatlanamadığı, maddi(destek tazminatları) tazminat yönünden davadan feragat edildiği anlaşıldığından davalıların bu yönlere ilişkin istinaflarına itibar edilmemiştir.

Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkında hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de gözönünde tutularak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesinde, Kanun'un takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hukuka ve hakkaniyete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

Somut olayda, davacılar desteği müteveffanın kusursuz olması, davacıların müteveffanın gayri resmi (imam nikahlı) eşi, çocukları, annesi ve kardeşleri olarak müteveffaya yakınlık derecesi, davacılar lehine manevi tazminat şartlarının oluşması, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kaza tarihi, kazanın oluş şekli, paranın satın alma gücü, ülkenin ekonomik koşulları, desteğin ölümü nedeniyle davacıların maruz kaldığı ve ömür boyu yaşayacağı acı, elem, keder, ızdırap, sıkıntı, üzüntü, stres, manevi tazminatın amacı, zenginleştirme ve fakirleştirme amacı taşımaması, caydırıcı olması,

özendirici olmaması ve 22.06.1966 tarih, 1966/7 Esas - 7 Karar sayılı YİBK kararındaki kriterler gözetildiğinde, gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda manevi tazminat takdir edilmesi gerektiğinden, zarar görenlerin sayısı da nazara alındığında davacı gayri resmi eş ve kardeşler için takdir edilen manevi tazminatların fahiş olduğu,

imam nikahlı eş için 35.000TL kardeşler için ayrı ayrı 7.500TL'şer manevi tazminat verilmesinin hakkaniyete uygun olacağı, diğer davacılar için belirlenen manevi tazminat miktarının hukuk ve hakkaniyet kuralları çerçevesinde belirlendiği sonucuna varılmış, öte yandan, manevi tazminat miktarı düzeltilen davacılar yönünden vekalet ücretleri Dairemiz karar tarihine göre düzeltilmiş, diğerleri yönünden ilk derece mahkemesi tarafından verilen miktarlar aynı bırakılmış, yargılama giderlerin ise yeniden karar verilen miktarlar dikkate alınarak, kabul ret oranı esas alınarak kararımızda düzeltilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; davalılar ... Sigorta AŞ. ve ... … Şti. vekillerinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve düzeltilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN

II- İstinaf talebi kabul edilen davalılar ... Sigorta AŞ. ve ...... Şti.'den alınan istinaf karar harcının isteği halinde yatıranlara iadesine,

III-a-İstinaf talebi kabul edilen davalılar; ... Sigorta AŞ. tarafından istinaf başvurusu nedeniyle yapılan 220,70 TL istinaf başvuru harcı ve 99,00 TL tebligat ve posta giderleri olmak üzere toplam 319,70 TL'nin davacılar ..., ..., ...'den alınarak bu davalıya verilmesine,

b- ... ..Şti. istinaf başvurusu nedeniyle yapılan 220,70 TL istinaf başvuru harcı ve 128,00TL tebligat ve posta giderleri olmak üzere toplam 348,70 TL'nin davacılar ..., ..., ...'den alınarak bu davalıya verilmesine,

IV-HMK'nın 333.maddesi gereğince kullanılmayan istinaf gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

V-Kararın tebliği ve harç iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 28/02/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan Üye Üye Katip

Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.