Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2026/53 K.2026/128

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin müşterisi olan ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin hamili bulunduğu, borçluları ... (... Veteriner Kliniği) ve ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olan 16.09.2024 düzenlenme tarihli, 30.11.2025 ödeme tarihli, 250.000,00 TL bedelli bononun protesto edilmesi için çek/senet tevdi bordrosu ile müvekkili ... A.Ş. Büyük İşletmeler Şubesine teslim edildiğini, söz konusu bononun protesto defterine kaydedildiğini ve ...

Uncalı Şubesi tarafından protesto edilmek üzere notere tevdi edildiğini, Antalya 16. Noterliği'nin 03.12.2025 tarih ve ... sayılı ödememe protestosu ile protesto işleminin gerçekleştiğini, protesto işleminin tamamlanmasından sonra bononun davacı banka nezdinde 05.12.2025 tarihinde elektronik belge yönetim istemine aktarılmak amacıyla tarayıcıdan geçirilirken tarayıcıda sıkıştığını ve fiziki olarak yırtıldığını, bu hususun kayıt altına alındığını, bononun yırtılması sebebiyle ibraz edilmesinin ve icra takibine konu edilmesinin imkansız hale geldiğini, TTK'nın 651. maddesi uyarınca söz konusu bononun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava hasımsız olarak açılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "... Kambiyo senedinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı lehtar veya hamile tanınmış bir haktır. Davacı bankanın senedi tahsil amacıyla almadığı, protesto amacıyla aldığı anlaşılmakla davacı bankanın vekil hamil sıfatıyla davayı açmakta aktif husumet ehliyeti olmadığından talebin aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararında davacı bankanın senedi tahsil etmek amacıyla değil, protesto amacıyla teslim aldığı belirtilerek davacı bankanın aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiğini, zayi olan kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının zayi anında senet üzerinde zilyetliği bulunan ve senet üzerinde meşru bir hak iddia eden kişiye ait olduğunu, bononun, bankanın zilyetliğinde iken fiziken zayi olduğunu, bu durumda davacı bankanın senedin zayi olduğu anda fiili ve hukuki zilyet olduğunu ve bu sıfatla kıymetli evrak iptali davası açma hakkına sahip olduğunu,

protesto edilmek üzere bankaya tevdi edilen kambiyo senedinin bankanın fiili hakimiyet alanında zayi olması halinde bankanın senet zilyedi sıfatıyla kıymetli evrakın iptali davası açmakta aktif dava ehliyetinin bulunduğunun açık olduğunu, kıymetli evrak iptali davalarında tahsil cirosunun zorunlu şart olmadığını, mahkemenin, davayı "kambiyo senedinden doğan alacak" gibi değerlendirdiğini, oysaki eldeki davanın alacak davası olmadığını, kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptal davası olduğunu, kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptalinde, davacının alacaklı sıfatı değil,

zayi anında senet üzerinde fiili zilyetliği ve hukuki menfaatinin bulunup bulunmadığının önem taşıdığını, mahkemenin ciro ilişkisine dayalı aktif husumet tartışmasının davanın hukuki niteliğiyle bağdaşmadığını, Yargıtay içtihatlarında bu davalarda alacaklılık, tahsil cirosu veya temlik ilişkisi aranmayıp zayi anındaki zilyetlik ve hukuki menfaatinin yeterli kabul edildiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, TTK'nın 778/ı. maddesi yollaması ile bonoda uygulanması gereken 757 vd. maddelerine göre açılmış, zayi nedeni ile bono iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 778. maddesi delaleti ile bonolar bakımından iptal davaları açısından uygulanması gerekli TTK'nın 757 ve devamı maddelerinde iptal davası açma hakkı lehtar ve hamile tanınmış bir hak olup, TTK'nın 759/2. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi bono elinde iken zayi olduğuna dair inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, senedin bir suretini ibraz etmek yahut da senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

TTK'nın 760. maddesinde de "mahkemece dilekçe sahibinin poliçe elindeki ziyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulduğu taktirde verilecek ilanla poliçeyi eline geçirene belirli bir süre içerisinde poliçeyi getirmeyi davet eder, aksi halde poliçenin iptaline karar verileceğini ihtar eder." hükmü düzenlenmiştir.

Davacı banka tahsil cirosu ile bonoyu almakla vekil hamil olup, bononun zayi olması nedeniyle iptal davası açma yetkisine haizdir. ( Bknz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin 09/05/2017 tarih 2015/15123 Esas - 2017/2747 Karar sayılı ilamı)

Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler doğrultusunda ...

Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin hamili olduğu dava konusu 16.09.2024 düzenlenme, 30.11.2025 ödeme tarihli, 250.000,00 TL bedelli bononun davacı bankaya ciro edildiği, çek/senet tevdi bordrosu ile bankaya teslim edildiği, tevdi bordrosu içeriğinde "detayları verilen ve ciro edilerek bankanıza teslim edilen çek/senetlerin süresi içinde muhatap bankalardan veya borçlulardan tahsil edilerek ....." açıklamasının bulunduğu,

davacı tarafça tahsil amacıyla Antalya 16. Noterliği'nin 03.12.2025 tarih ve ... yevmiye sayılı ödememe protestosu ile protesto işleminin gerçekleştiği, böylelikle davacı bankanın vekil hamil sıfatıyla dava konusu bonoyu elinde bulundurduğu ve vekil hamilin de bu davayı açabileceği anlaşılmakla; davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu kabul edilerek, işin esasına girilmek ve davacı tarafından gösterilen tüm deliller toplanmak suretiyle karar verilmesi gerekirken;

davacının aktif husumeti olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...