Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/106 K.2024/81

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Bankası ... şubesi,... nolu, ... Bankası ... şubesi, ... nolu, ... Bankası ... şubesi, ... nolu, ... Bankası ... şubesi, ... nolu, ... Bankası ... şubesi, ... nolu, ... Bankası ... şubesi, ... nolu ve ... Bankası ... şubesi, ... nolu çeklerin müvekkili ... tarafından kaybedildiğini belirterek, çeklere ödeme yasağı konulmasına ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çeklere yönelik 2 haftalık kesin süre içerisinde istirdat davası açılmadığı takdirde ödeme yasağının kaldırılmasına ve çek iptali davasının reddine karar verileceğinin, ayrıca tarafınızdan istirdat davasının açılması halinde ise ödeme yasağının devamına çek iptali davasının konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verileceğinin tebliğ ve ihtar edildiği, ancak davacı vekili tarafından dava konusu çeke yönelik istirdat davasının açılmadığı ve davaya konu çekin bankaya ibraz edilmesi nedeniyle zayi olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; Çeklerin müvekkili hamilin elinden rıza dışı çıktığını, müvekkilinin kötü niyet ve ağır kusur iddiasında bulunacağı muhatapların belirsiz olduğunu, hukuki olarak belirsiz bir durumda yeni bir dava açmanın ve sonucunu beklemenin adil yargılanma hakkı ile HMK’nın 30. maddesiyle düzenleme altına alınmış olan usul ekonomisi ilkesiyle ile bağdaşmayacağı ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, çekin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamalarına göre; çek iptali davaları özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hâmilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya mevcut çek hâmiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmeli, dava açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. (Yargıtay 11. HD'nin, 17.06.2019, E. 2018/2811, K. 2019/4422; 13.11.2018, E. 2017/1464, K. 2018/7019; 25.10.2017, E. 2016/3781, K. 2017/5696 tarih ve sayılı kararları)

Dosya kapsamında, iptali talep eden çeklerin ilgili bankalara ibraz edildiği bilgisi edinilmiş ise de, kim tarafından hangi tarihte ibraz edildiği araştırılıp, tespit edilmeden davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verildiği görülmektedir. Bu durum, Anayasa'nın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenme hakkına aykırı olmuştur. O halde, ilk derece mahkemesince, dava konusu tüm çekler açısından çekleri elinde bulunduranların kimliğinin tespiti ile bu kişilere karşı istirdat davası açmak üzere, davacıya mehil verilerek sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.