Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/1003 K.2024/1526

2 -.... VEKİLİ : Av. .

DAVANIN KONUSU

Tazminat (Rücuen Tazminat)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : .... YAZIM TARİHİ : ....

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı .......vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde nakliyat poliçesi ile sigortalı buluna........ait emtianın .... tarihinde davalıya ait ......plakalı çekici/römork ile nakliyesi esnasından .. yer alan sevkiyat adresine doğru ilerlerken davalının beyanına göre çalınması sonucu hasar oluştuğunu, bundan dolayı sigorta şirketinin sigortalıya toplam ...... . hasar tazminatı ödediğini, sigorta konusu olan malın sevki için müvekkili şirket sigortalısı ile davalı taşıma şirketi arasında taşıma ilişkisi kurulmuş olduğunu, davalı taşıma şirketinin emtianın sevki sırasında oluşan hasardan sorumlu olduğunu,

diğer davalı ...'nin davalınan .. sigortacısı olduğunu, poliçe teminatı kapsamında zararı tazmin etmekle sorumlu olduğu halde müvekkili şirketçe yapılan ihbara rağmen gerekli hasar ödemesini yapmadığını, açıklanan nedenlerle davalılar adına kayıtlı ise....plakalı araç ve UYAP taramasında davalı adına tespit edilecek başkaca araç ile taşınmazların üçüncü kişilere devrinin önlenmesi, davacı müvekkilin sigorta şirketi olması ve tedbir talebinin kayda münhasır olması sebebiyle teminatsız olarak trafiğe kaydına ihtiyati tedbir konulması talep etmiş, rücuen tazminat bedeli ......

Euro'nun poliçe muafiyet tatbiki sonrası temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yıllık ... oranında faizi yargılama gideri ve vekalet ücreti ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ....... vekili cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul etmediklerini, davaya konu malın kimliği belirsiz maskeli kişilerce çalındığını, suç teşkil eden bir olaydan müvekkilinin sorumlu olamayacağını, taşımacının engel olamayacağı türden bir olay olduğunu, iddia edilen güzergahın en kısa ve en güvenilir yol olduğunu, müvekkilinin bir sorumluluğunun olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ....... vekili cevap dilekçesinde özetle; .... konvansiyonu uyarınca yurt dışı taşımalarda oluşan hasarlar için zamanaşımının olay tarihinden itibaren.... yıl olduğunu, dava dosyasının zamanaşımı geçtikten sonra açıldığını, bu nedenle reddi gerektiğini, plakası bildirilen araçların müvekkili şirkete bildirilen araçlar olmadığını, .... Şirketinin sorumluluğunu yerine getirmediğini, ancak hırsızlık durumunun .... m 17 uyarınca kaçınılmaz ve sonuçlarına engel olunamayacak nedenler arasında yer aldığını, açıklanan nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

YEREL MAHKEMENİN İLK KARARI

İlk derece mahkemesince.... tarihinde; ......"Taşıyıcının Sorumluluğu" başlıklı m.17 hükmünün 2. fıkasında "Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz." denilmektedir.

Görüldüğü üzere bu hüküm ile taşıyıcı bakımından bir nevi sorumluluktan kurtulma sebebi ihdas edilmiştir. Anılan hükme istinaden de taşıma esnasında taşınan emtianın zayi olması; taşıyıcının önlenmesine olanak bulunmayan durumundan kaynaklanır ise taşıyıcının herhangi bir sorumluluğu söz konusu olmayacaktır.

Esasen eldeki uyuşmazlığın da bu bağlamda çözümlenmesi gerekmektedir. (...) Dava ve cevap dilekçeleri tetkik edildiğinde tarafların dava dışı . . .. .tarafından hazırlanmış olan nakliyat hasarı ekspertiz raporuna delil olarak dayanmış oldukları görülmektedir. Rapor tetkik edildiğinde raporunda davacının talebi üzerine düzenlenmiş olduğu görülmektedir.

Davalılar da söz konusu ekspertiz raporuna delil olarak açıkça dayanmışlardır. (...) Anılan raporun 7. sayfasında başlayan "Sonuç" bölümünde dava dışı şirkete ait emtianın davalı taşıma şirketince taşıma halindeyken . - . çıkışına geldiğinde kimlikleri belirsiz ..kişi tarafından gasp eylemi gerçekleştirilmesi neticesinde emtianın içinde bulunduğu ... plakalı dorsenin çalınmış olduğu görüş ve kanaatine varıldığı mütalaa edilmiştir.

Görüldüğü üzere taraflarca ortak delil olarak dayanılan ekspertiz raporunda gasp eyleminin gerçekleştiği kabul edilmiştir. Buradan hareketle mahkememizce de gasp eyleminin gerçekleşmiş olduğuna kanaat getirilmiştir.

Yine anılan ekspertiz raporunun içeriğinden taraflarca spesifik olarak bir nakliye güzergahının belirlenmemiş olduğu ve taşıma eyleminin gerçekleştiği güzergahın en kısa ve en güvenli yol olduğu, bunun yanında belirtilen güzergahta sigortalının aynı alıcıya daha önce taşınma yapmış olduğu da sabittir. Dolayısıyla her ne kadar gasp eylemi gerçekleşmişse de gasp eyleminin gerçekleştiği taşıma güzergahının seçilmiş olmasında taşıyıcının herhangi bir kusur söz konusu değildir.

Olaya ilişkin olarak ilgili adli merciler tarafından soruşturmanın yürütüldüğü, dorsenin bulunamadığı ve cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma işlemlerine devam edildiği anlaşılmıştır. Öte yandan davacı taraf .. cihazının ve takip / panik butonunun bulunmamasının da kusur teşkil edeceği yönünde iddiada bulunulmuştur. Bu noktada benzer bir uyuşmazlığa ilişkin olarak ......

Tarihli ilamında "...Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacı sigorta şirketine nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan tekstil türü emtianın . . nakliyesinin davalı .. tarafından üstlenilip, fiili taşımanın ise alt taşıyıcı . .. tarafından yapıldığı, malları taşıyan aracın İtalya'dan geçişi sırasında silahlı kişilerce durdurulup, şoför etkisiz hale getirildikten sonra aracın bir başka yere götürülmek suretiyle malların çalındığı, davacı sigorta şirketinin çalınan mallar nedeniyle sigortalısına ....

Euro tazminat ödediği, .... maddesine göre taşıyıcının sorumluluktan kurtulması için genel olarak gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini kanıtlaması yeterli olmayıp, kendisinin herhangi bir kusuru olmadığını kanıtlamak zorunda olduğu, taşıyıcının aracında ... cihazı bulundurmasının da bu yönde bir önlem olduğu halde taşımayı yapan araçta sözkonusu cihazın bulunmadığı, bu nedenle hırsızlığın meydana gelmesinde ve oluşan zararda taşıyıcıların ..oranında sınırlı sorumlu bulundukları,..... maddelerine göre tespit edilen zarar miktarının ....

TL'ye tekabül ettiği, bu tutarın...'sinin ise ... TL olduğu gerekçesiyle .... TL'nin ... tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı taşıyıcılardan müşterek ve müteselsil tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Kararı davalılar vekilleri ve katılma yolu ile davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarına gelince, dava taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup, uyuşmazlığa uygulanması gereke...... maddesi, eğer kayıp, hasar veya gecikme taşımacının önlemesine olanak bulmayan durumdan ileri gelmişse taşımacı sorumlu tutulamaz, hükmünü haizdir.

Somut olayda da taşıma konusu malların gasp edilmek suretiyle alındığı sabit olduğuna göre, davanın reddine karar vermek gerekirken, taşımacının önlenemeyecek bu durumdan sorumlu tutularak davanın kabulü yönünde karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün bu nedenle davalılar yararına bozulması gerekmiştir..." denilmektedir.

İlamın içeriği ve emtianın silahlı kişilerce gasp eylemi neticesinde zayi olması birlikte nazara alındığında .. cihazının ve takip / panik butonunun bulunmaması hususu taşıyıcıya kusur olarak izafe edilemeyecektir. (...) Bunun yanında gerek ekspertiz raporunda, gerekse de dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporunda her ne kadar taşıyıcının hasardan sorumlu olduğu mütalaa edilmişse de; sorumluluğun sadece emtianın taşıyıcının sorumluluğunda iken zayi olmasına dayandırıldığı açıkça görülmektedir.

Bunun dışında sorumluluğa ilişkin herhangi bir gerekçeye yer verilmemiştir. Yine burada her ne kadar emtia taşıyıcının sorumluluğunda iken zayi olmuşsa da bir nevi sorumluluktan kurtulma sebebi olarak ihdas edilmiş olan .... hükmünün yeterince ve gerektiği gibi irdelenmemiş olduğu da ortadadır. Bu nedenle de anılan görüşlere mahkememizce katılmak mümkün olmamıştır. Burada gerçekleşen gasp olayı.... hükmünde yer alan "önlenmesine olanak bulunmayan" hal niteliğindedir.

Taşıyıcının daha doğrusu sürücünün gasp olayını önceden sezme veya ortaya çıktıktan sonra engelleme gibi bir şansı bulunmamaktadır. Nitekim somut olayda taşıyıcı en kısa ve en güvenli güzergahı tercih etmiştir, seçilen güzergahta daha önce aynı alıcıya birden çok kez taşıma işi gerçekleştirmiştir ve önce can güvenliğinin gelmesi nedeniyle de gasp eylemine karşı direnmesinin veya karşı koymasının beklenmesi mümkün değildir.

Tüm bu açıklamalar doğrultusunda da dava dışı sigortalıya ait emtianın davalı şirket tarafından taşınması esnasında kimliği belirsiz silahlı kişilerce gasp edilmesi neticesinde zayi olduğu ve gasp eyleminin gerçekleşme şekli de nazara alındığında emtianın zayi olması noktasında taşıyıcının ....hükmü bağlamında herhangi bir kusurunun bulunmadığı kanaatine varılmıştır." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

......maddesine göre. “Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz”. Taşıyıcının anılan madde uyarınca sorumluluktan kurtulabilmesi için hasarın önlenmesine imkan bulunmayan bir halden meydana geldiğini kanıtlaması gerekir.

Zira, taşıyıcının sorumluluğu ispat külfeti ters çevrilmiş bir kusur sorumluluğudur. Her ne kadar taşıyıcının kusurunun bulunmadığı durumlarda gasp eyleminin varlığı taşıyıcıyı sorumluluktan kurtarır ise de, taşıyıcının gasp olayının gerçekleşmesinde herhangi bir kusurunun bulunmaması gerekir......Uyuşmazlığın çözümü için önce olayın nasıl gerçekleştiğinin belirlenmesi, ardından olayın ..

Sözleşmesinin....maddesi kapsamında taşımacının sorumlu olmadığı belirtilen istisnai durumlar kapsamına girip girmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Mahkemece, davalıya ait aracın İtalya’da silahlı kişilerin taşınan malı gasp ettikleri ve taşıyıcının .. Konvansiyonu’nun . maddesi gereğince zarardan sorumlu olmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.

Ancak, zararın gasp nedeniyle oluştuğu kabul edilmiş ise de, dosyada bu hususu doğrulayıcı yeterli bir delil bulunmamaktadır. Salt davalı şirketin aracının sürücüsünün ..’da kolluk görevlilerine verdiği beyandan hareketle gaspın gerçekleştiğini kabul etmek mümkün değildir.

Kolluk görevlilerine verilen beyanın doğruluğunun başkaca deliller ile ispat edilmesi gerekir. .... maddesi gereğince taşıyanın sorumluluğunu ortadan kaldıran nedenlerin varlığını ispat yükü davalı taşıyanda olmakla, İtalyan yetkili makamlarınca sürücünün beyan ve şikayeti ile ilgili ne gibi işlem yapıldığının ilgili bakanlık aracılığı ile sorulması ve davalı taşıyıcının tüm delilleri birlikte değerlendirilerek bir sonuca varılması gerekir.

İlk derece mahkemesi tarafından her ne kadar....... aracılığıyla..... . . . . . . . . ilgili soruşturma dosyasının akıbetinin ve olay ile ilgili dava açılıp açılmadığının sorulması için müzekkere gönderilmiş ise de; ......tarihli cevabına göre yazıya cevap alınamadığı bildirilmiş ve olayın oluşu ile ilgili başkaca bir araştırma yapılmadan; taşıyıcının malın gasp edilmesinde bir kusurunun bulunmadığının ispatlandığının kabulü ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bu şekilde; olayın oluş şeklinin taşıyıcının beyanlarındaki gibi gerçekleşip gerçekleşmediği, taşıyıcının gasp olayının gerçekleşmesinde herhangi bir kusurunun bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır.

İlk derece mahkemesi tarafından yapılması gereken; taşıyıcıya gasp olayının gerçekleşmesinde bir kusurunun bulunmadığını ispatlaması için soruşturma dosyasının akıbetine ilişkin bilgi ve belgeleri dosyaya sunmak üzere kesin süre verilerek, bunun sonucuna göre yapılacak değerlendirme ile karar verilmesidir.

Anılan şekilde eksik incelemeye dayanılarak yazılı gerekçeyle hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle kaldırılması gerekmiştir....gerekçesiyle mahkemenin kararı kaldırılmıştır.

YEREL MAHKEMENİN İKİNCİ KARARI

İlk derece mahkemesince....... kaldırma ilamının sonuç bölümünde taşıyıcıya gasp olayının gerçekleşmesinde bir kusurunun bulunmadığını ispatlaması için soruşturma dosyasının akıbetine ilişkin bilgi ve belgeleri dosyaya sunmak üzere kesin süre verilerek, bunun sonucuna göre yapılacak değerlendirme ile karar verilmesi gerektiği belirtilmiş olduğu,

Davalı . . verilen kesin süre içerisinde davalı tarafça ibraz edilen beyan dilekçesinde .... rağmen ibraz edilmeyen talep evraklarının kendilerinden talep edilmesinin hakkaniyetli olmadığı gerekli görüldüğü üzere ...... aracılığı ile yeniden . kolluk biriminden mahkeme aracılığıyla istenilmesi gerektiğini mahkememize bildirildiği görülmekle.

Her ne kadar .. kaldırma ilamında davalı tarafça soruşturma evrakları dosyaya ibraz edilmek üzere davalı tarafa kesin süre verilmesi gerektiği bildirilmiş ise de; dosya içerisinde yer alan ekspertiz raporunun her iki tarafın da delil olarak dayanmış olduğu, kaldı ki bu ekspertiz raporunun davacı tarafça bizzat dosyaya ibraz edilmiş olduğu, ekspertiz raporunun içerisinde yer alan soruşturma evraklarına göre gasp olayının gerçekleşmesinden davalı tarafa atfı kabil bir kusurun bulunmadığı,

buna rağmen mahkememizce ilgili kolluk biriminden bizzat soruşturma evrakları getirtilmek istenilmesine rağmen...... tarihli cevabi yazısına göre ilgili kolluk birimi tarafından yazılan müzekkereye cevap verilmediği bu durumda davalı tarafa bizzat soruşturma evraklarının sunmak üzere kesin süre verilmesinin davalı taraf yönünden hakkaniyete aykırı olduğu,

kaldı ki mahkememizce de her iki tarafça delil olarak dayanılan ekspertiz raporu içerisindeki soruşturma evraklarının meydana gelen gasp olayında davalı tarafın herhangi bir kusurunun bulunmadığı yönündeki değerlendirmeye yeterli olduğu kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı taraf istinaf dilekçesinde; davalı tarafın verilen kesin sürede istenilen bilgi ve belgeleri sunulmamış olmasına ve kusurunun bulunmadığının ispat edilmemiş olmasına rağmen .. kararına itibar edilmeden mahkemece yetersiz incelemeyle davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, gerekçeli kararda belirtildiğinin aksine ve bilirkişi raporları ile de sabit olduğu üzere;

zararın önüne geçilmesinde gerek .. gerekse de .. hükümleri kapsamında gerekli önlemleri almamış olan taşımacının nakliye sırasında meydana gelen hırsızlık sonucu emtia kaybından sorumlu olduğunu, yerleşik yargıtay içtihatlarının da bu doğrultuda olduğunu, salt çelişkili şoför ifadelerine dayanılarak uyuşmazlık konusu gibi büyük boyuttaki zarardan davalıların sorumluluğunun bulunmadığına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, ...... göre ödenmiş sigorta tazminatının .......ye göre taşıyıcının sorumluluğu nedeniyle rücu davasıdır.

Dairemizce inceleme, ...... maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Dava konusu uyuşmazlık davalı şirketin taşıdığı yükün çalınmasında . .. göre kusurunun bulunup bulunmadığı ve davalı şirketin kusursuz olduğunu kanıtlayıp kanıtlayamadığı konusundadır.

..gereğince taşıyanın sorumluluğunu ortadan kaldıran nedenlerin varlığını ispat yükü davalı taşıyandadır. İtalyan yetkili makamlarınca sürücünün beyan ve şikayeti ile ilgili ne gibi işlem yapıldığının ilgili bakanlık aracılığı ile sorulması ve davalı taşıyıcının tüm delilleri birlikte değerlendirilerek bir sonuca varılması gerekirken, eksik incelemeye dayanılarak yazılı gerekçeyle hüküm kurulması doğru görülmeyerek dairemizce verilen kaldırma kararından sonra mahkemece davalıya İtalya'daki soruşturmanın akıbeti sorulmuş ancak davalı tarafça bir açıklama yapılmamıştır.

Mahkemece, davalı şirkete ait aracın ..’da silahlı kişilerce durdurularak taşınan malı gasp ettikleri ve taşıyıcı davalı şirketin . ....gereğince zarardan sorumlu olmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.

Davalı şirketin aracının sürücüsünün.. .’da kolluk görevlilerine verdiği ifade her iki tarafın da delil olarak dayandığı ekspertiz raporunun ekinde yer almaktadır... göre. "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır.

Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." Davacı sigorta şirketi de bu ifade tutanaklarına delil olarak dayanarak gasp vakıasına bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf olması sebebiyle artık davalı şirketten ifade tutanaklarında yazılı olan maddi vakıanın başka delillerle kanıtlanmasının istenilmesi HMK m. .. aykırıdır. Bu gerekçelerle davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."