Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2022/2473 K.2024/1368

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, ön inceleme aşaması tamamlandıktan ve incelemenin duruşma yapılmadan karar verilmesi mümkün bulunan hallerden olduğu anlaşıldıktan sonra duruşmasız olarak yapılan inceleme neticesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. tarihinde . ..' nün sevk ve idaresindeki ....plakalı aracın . ..' sevk ve idaresindeki motosiklete çarpmasıyla meydana gelen trafik kazasında . .' nın vefat ettiğini, . ..' nün tamamen kusurlu olduğunu, kaza yerinden kaçtığını ve özür dahi dilemediğini, davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını ödeme yapılmadığı, arabuluculuk başvurusu sonrası ....tarihinde .. için ..-TL, eş .. için .-TL, ve oğlu . için .-TL olmak üzere toplam .-TL ödeme yapıldığını, belirsiz alacak davası açtıklarını, manevi tazminat talepleri bulunduğunu, ..- TL geçici ödeme talepleri bulunduğunu belirterek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ve yapılan ödeme mahsup edilerek . ve . için . şer TL olmak üzere toplam ..-TL nin sadece davalı sigorta şirketinden olay tarihinden reeskont faiziyle tahsiline; . için ..-TL, çocuklar için ..'er TL olmak üzere toplam ..-TL manevi tazminatın kaza tarihi olan .. tarihinden reeskont faiziyle davalı sigorta haricinde ki diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, daha sonra talebini davacı .. yönünden ..

TL destekten yoksun kalma tazminatı, .. yönünden ise .. TL destekten yoksun kalma tazminatı olarak yükseltmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

II. CEVAP

Davalı . . ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kiralama sözleşmesiyle işleten sıfatının diğer davalıya geçtiğinden husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, hukuka aykırı fiil unsuru bulunmadığını, davacının zararı bulunmadığını, illiyet bağı ve kusur bulunmadığını, talep edilen tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı . .. vekili cevap dilekçesinde özetle; müteveffanın kusurlu olduğunu, müvekkilinin olay yerinden kaçmadığını, yolu tikamamak için uçaksavar kavşağından tekrar olay yerine geldiğini, bilirkişiden kusur tespiti yapılması gerektiğini, manevi tazminatın zenginleşme aracı olamayacağını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, maddi tazminat talebi yönünden davacıların davasının kabulü ile, ..-TL destekten yoksun kalma tazminatının .. Sayılı . ... Maddesi gereğince belirlen temerrüt tarihi olan . tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle, davalı ... 'den ( poliçe limitleriyle sınırlı olmak üzere) alınarak davacı . .. verilmesine, ..-TL destekten yoksun kalma tazminatının . Sayılı .. 99. Maddesi gereğince belirlen temerrüt tarihi olan .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle, davalı .... ( poliçe limitleriyle sınırlı olmak üzere) alınarak davacı . .. verilmesine,

Manevi tazminat talebi yönünden davacıların davasının kısmen kabulü ile, davacı . . için . TL, davacılar . ., . ., . . ve . . için ayrı ayrı . TL manevi tazminatın haksız eylem tarihi olan . tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı . . alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine,

Davacıların . . servis . .. hakkında açtığı manevi tazminat davasının husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkemece müvekkilleri lehine hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğunu, davalı araç kiralama firmasının kasıtlı olarak araç kiralama evrağını zamanında göndermediği gibi son duruşmada gönderdiğini, davalı araç kiralama vekilinin hiç bir duruşmaya katılmadığını, dosyada lehine vekalet ücreti hükmedilmesinin hakkani ve adil olmadığını, ayrıca davalı sigorta şirketini arabuluculukta ödeme yapması nedeniyle arabuluculuk aşamasındaki ödeme için maddi tazminat vekalet ücretine hükmedilmediğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme: Uyuşmazlık trafik kazasından kaynaklanan vefat nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk: 6098 sayılı TBK m. 49-55; 2918 sayılı KTK 85, 89, 90, 91; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359; ZMMS Genel Şartları 3. Değerlendirme: HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

3.1.1.2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin ... kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

3.1.2.Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir...

3.1.3.Somut olayda kazaya konu n .. plaka sayılı aracın .. ay süre ile dava dışı . . . . . . ve . . . .tarihli sözleşme ile kiralandığı, söz konusu aracın .. tarihinde anılan şirket yetkilisine teslim edildiği, dosya içerisinde bulunan vergi kayıtlarına göre araç kiralamaya ilişkin kira gelirlerinin vergi beyanlarının gösterildiği, davalının aracı kaza tarihinde uzun süreli kiraladığı ve kaza tarihinde işleten sıfatına haiz olmadığı, tazminat sorumluğunun bulunmadığı ve lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olduğı anlaşılmakla bu yöndeki istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

3.2.1.Türk Borçlar Kanunu'nun 56. maddesine göre; "Hakim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir." Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesine göre ise; "Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hakim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir."

3.2.2.Mahkemece, paranın alım gücü, takdir edilen manevi tazminat miktarının TBK'nın 56 maddesindeki özel haller ile olayın oluşu, kusur ve maluliyet durumu, tarafların ekonomik ve sosyal durumu ve hak ve nesafet ölçütleri dikkate alındığında talebin kısmen kabulü şeklinde takdir edilen manevi tazminat miktarlarının yerinde olduğu anlaşıldığından buna yönelik istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

3.3.Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasının, davadan önce yapılan ve eldeki davaya konu edilmeyen tazminat için vekalet ücretine hükmedilemeyeceğinin anlaşılması karşısında ilk derece mahkemesince verilen hükümde usul ve yasaya aykırılık bulunmamış ve davacı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b,1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip · .. · e-imza e-imza e-imza e-imza · .