İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/1524 K.2024/1377

Dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; bir iş için müvekkili adına yazılmış bir adet çekin kasada ciro edilmeden muhafaza edilmekte iken kaybolan 1 adet ... bankası ... şubesine ait 20.04.2024 ödeme tarihli ... çek seri no' lu 600.000-TL bedelli çekin üzerine ödeme yasağı konulmasına ve çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davaya konu ... bankası... şubesine ait 20.04.2024 ödeme tarihli ..çek seri no'lu 600.000-TL bedelli çek hakkında ...A.Ş. ... Müdürlüğü' nün 24/06/2024 tarihli ... sayılı ve ... sayılı cevabi yazıları doğrultusunda çekin takasa ibra edildiği anlaşıldığından çeki ibraz eden ....

AŞ (...)'ye karşı TTK 758, HMK nın 94. maddesi uyarınca istirdat davası açmak üzere 03/07/2024 tarihli muhtıra ile süre verildiği ve davacı vekilinin celse arası mahkemenin muhtırasına istinaden çek istirdat davasını ikame ettiği bildirdiği , çek iptali davasının konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına,ayrıca istirdat davasına bakan mahkemece ödeme yasağına ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadığı gerekçesiyle, ihtiyati tedbir kararı karar kesinleşinceye kadar devam edeceğinden tedbir kararının dosya kesinleşinceye dek devamına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davada, mahkemece huzurdaki davada konusuz kalma kararı verildiği ayrıca tedbir kararının kesinleşinceye kadar devamına karar verildiği, söz konusu kararın hukuka aykırı olduğu, bekletici mesele yapılması gerektiği halde konusuz kalma şeklinde hüküm verilmesinin hatalı olduğunu, tedbir kararının davanın kesinleşinceye kadar devamına şeklinde hüküm verilmiş olsa da kararın net olmadığı bu durumda açıkça İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/499 esas sayılı davada çekin istirdatı davası kesinleşmesine kadar tedbir kararının devamına karar verilmesi gerektiğini belirterek,

kararın kaldırılarak davanın kabulüne, ihtiyati tedbir kararının istirdat davasında verilecek karar kesinleşinceye kadar devamına karar verilmesini istemiştir.

Elde ki karar tarihinden sonra üçüncü şahıs ... vekili ;davacının çeki kendisi adına keşide ettiğini, TTK'nın 651. maddesine göre çek iptali davasını çek hamilinin açabileceğini, keşidecinin çek iptali davasını açma hakkı bulunmadığını açıkça belirtildiğini, davacının dava konusu çeki kendisine keşide etmesi keşideci ve lehtar sıfatlarının birleşmesi davacının çek iptal davası açabileceği anlamına gelmediğini, davacının ancak menfi tespit davası açarak borçlu olmadığının tespitini talep edebileceğini belirterek, davacının dava ehliyeti bulunmadığını, müdahale talebinin kabulü ile davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nın 818/1-s yollamasıyla 757-764. maddeleri hükümlerine göre zayii nedeniyle bir adet çekin 3. kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve çekin kayıp nedeniyle iptali istemine ilişkindir. TTK nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

(TTK.652.m)Çek keşidecisi davacının kendi emrine çek düzenlediği,çekin üçüncü şahıs tarafından ibrazı üzerine ibraz eden hamil aleyhine çek istirdatı davası açmak için süre verildiği ,verilen mehil içinde İstanbul Anadolu 7. ATM nin 2024/499 esas sayılı davada çek istirdatı davası çıldığından konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TTK nın 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir.

Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde karar verilmelidir.

(Yargıtay 11.H.D nin 17/06/2019tarih ve 2018/2811 E- 2019/4422 K). Ayrıca ; ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir kararı istirdat davası sırasında sürdürülemeyeceği ,istirdat davasına bakan mahkemenin talep üzerine ihtiyati tedbir talebini inceleyeceği gözetildiğinde davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle;

davacının çek keşidecisi ve aynı zamanda lehdar olduğu ,çek keşidecisinin iptal davası açma hakkı olmadığı,bu nedenle davanın reddi gerekirken konusu kalmadığından bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru görülmemiş ise de ,istinaf eden davacı aleyhine karar verilemeyeceğinden bu husus kaldırma sebebi yapılmamıştır Mahkemece,verilen süre içinde istirdat davası açıldığından , çek iptali davasının konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karara ilişkin istinaf nedenleri yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.