İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1796 K.2024/1931

Taraflar arasında görülen itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesice yapılan yargılaması sonucunda mahkemenin görevsizliğine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvrulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dalıdan haksız kullanım bedeli faturasına dayalı alacağının bulunduğunu, alacağın tahsili için ilamsız takip başlattıklarını, davalı borçlu tarafından Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasına itiraz edilğini, itiraz üzerine icra takibinin durduğunu, yapılan itirazın haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek, davalı borçlunun Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ...

E saylı icra takibine yaptığı itirazın iplali ile takibin devamına, haksız itiraz nedeniyle %20 oranından az aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, süresinden sonra verdiği yazılı savunmasında özetle; mahkemenin görevsiz olduğunu, davacının faturasın süresinde itiraz ettiklerini, taraflar arasındaki ilişkinin kira ilişkisi olup kira bedelinin 01.12.2016 tarihli sözleşmeye göre hesaplanması gerektiğini, davanın haksız olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davalının tacir olmadığı, bu nedenle nispi ticari dava niteliğinde olmadığı, uyuşmazlığın niteliği itibariyle mutlak ticari dava niteliğinde de olmadığı, bu nedenle davaya bakma görevinin asliye hukuk mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle, göreve ilişkin dava şartı bulunmadığından davanın usulden reddine, HMK'nın 20.maddesindeki usul çerçevesinde talep hâlinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, TTK hükümlerine tabi bir ticaret şirketi olduğunu, bütünüyle TTK hükümlerine tabi olduğunu, davaya ve icra takibine konu alacağın, davacı şirkete ait çiçek büfesi işletmesinin davalı tarafından kullanılmasından kaynaklandığını, hukukun istikrarlı uygulanması bakımından davanın ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usule ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, istinafa cevap dilekçesinde; müvekkilinin tacir olmadığını, davanın ticari dava olmadığını belirterek, uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu, görevin mahkemece resen dikkate alınması gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesinin istinafa konu görevsizlik karanın düzeltilmesine dosyanın görevli sulh hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle, davacı şirketin tasarrufundaki çiçek büfesi işletmesinin davalı tarafından haksız kullanımı nedeniyle tahakkuk eden ve faturaya bağlanmış olan haksız kullanım bedeli (ecrimisil) alacağının tahsili için başlatılmış olan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarfından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, daha önce işletme hakkı "3 NUMARALI ÇİÇEK BÜFESİ İŞLETME SÖZLEŞMESİ" başlıklı sözleşme ile işletme hakkı süreli olarak davalıya bırakılan çiçek büfesinin, sözleşme süresi sona erdikten sonra da davalı tarafından kullanılmaya devam edildiği, davalının haksız işgalci konumunda olduğu, haksız kullanım nedeniyle davacının kullanım bedeli (ecrimisil) alacağının doğduğu ve bu alacağın faturaya bağlanıp talep edilmesine rağmen ödenmemesi üzerine başlatılan ilamsız icra takibine davalının haksız olarak itiraz ettiği iddiasıyla, itirazın iptali talebinden kaynaklanmaktadır.

Davacı tacir olup, sözleşmenin taraflardan sadece birisi için ticari iş olması, bu ilişkiyi diğer taraf için de ticari iş hâline getirir (TTK m.19 f.2). Ancak böyle bir sözleşme ilişkisinden doğan uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde kabul edilebilmesi için yani nispi ticari dava olarak kabul edilebilmesi için uyuşmazlığın, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili olması gerekir (TTK m.4 f.1). Bunun için her iki tarafın tacir olması zorunludur.

İlk derece mahkemesince yapılan araştırma sonuçlarına göre davalının tacir olmadığı anlaşılmaktadır. Davalının tacir olmadığına göre, bu koşulun sağlanmadığı yani davanın nispi ticari dava olmadığı anlaşılmaktadır. Bir davanın mutlak ticari dava olması için uyuşmazlığını TTK'da düzenlenen bir konudan kaynaklanması ya da başka bir kanunda uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinde görüleceğine dair hüküm bulunması gerekir.

Somut olaya konu uyuşmazlık, tasarruf hakkı davacı şirkete ait olan çiçek büfesinin davalı tarafından haksız kullanıldığı iddiasıyla ecrimisil bedeli faturasından kaynaklanmaktadır. Haksız kullanım bedeli TTK'da düzenlenen bir hususa ilişkin olmadığından, eldeki uyuşmazlık, mutlak ticari dava niteliğinde de değildir.

Bu durumda, davaya bakma görevinin genel görevli olan asliye hukuk mahkemesine ait olduğu kabulüyle verilen görevsizlik kararı isabetli olup davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Davalı vekili, istinafa cevap dilekçesinde, uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklandığı gerekçesiyle sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğunu ileri sürmüş ise de davadaki talep, kira bedeli alacağı olmayıp haksız işgal tazminatı yani ecrimisil alacağı iddiasından kaynaklıdır.

Nitekim davacının takipten önce davalıya gönderdiği İstanbul 17. Noterliğinin 01.09.2022 tarihli, ...Y sayılı ihtarnamesinde açıkça davalının haksız işgalci durumunda olduğu belirtilerek kullanım bedeli talep edilmiştir. Takip dayanağı fatura da "kiosk kullanım bedeli" karşılığı düzenlenmiştir. Uyuşmazlık kira sözleşmesinden kaynaklanmadığından, davalı vekilinin sulh mahkemesinin görevli olduğuna dair iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.