İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/310 K.2024/1402

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirket arasında ticari ilişkiden dolayı müvekkilinin ... Bakırköy Şubesindeki çek hesabından keşide ettiği 31.07.2018 tarihli ... Seri no.lu çeki keşide ederek davalı şirkete verdiğini, İş bu çek zamanında ödenmediğinden, davalı şirketin müvekkili aleyhinde İstanbul ... İcra Müdürlüğü’nün ...

E sayılı dosyası ile icra takibi yaptığını, çek bedelinin davalı şirkete gerek davalı şirketin avukatının hesabına peyder pey ödendiğini, fazla ödenmiş olmasına rağmen davalı şirketin müvekkili hakkında bu çekten dolayı İstanbul 24. İcra Ceza Mahkemesine 2018/585 E sayılı dosya ile karşılıksız çek vermekten dolayı şikâyetçi olduğunu, Ancak müvekkilinin alacaklı davalıya bu çekten ve icra takibinden dolayı hiçbir borcu olmadığı gibi fazla ödemesinin bulunduğunu, Müvekkili aleyhinde başlatılan icra takibine konu olan İstanbul ...

İcra Müdürlüğü’nün ... E sayılı icra dosyası borcuna istinaden; ticari ilişkiden dolayı ciro yolu ile müvekkiline devir edilen ... Bankası Şirinevler Şb. çek hesabından ... Ltd. Şti. tarafından keşide edilen 20.09.2018 tarih, ... seri numaralı 60.000,00 TL’lik çeki ciro ederek ödeme yaptığını, ticari ilişkiden dolayı ciro yolu müvekkiline devir edilen ... Bankası Bakırköy Osmaniye Şb. çek hesabından ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından keşide edilen 15.11.2018 tarih, ... seri numaralı çeki ciro ederek 20.000,00 TL ödeme yaptığını, ticari ilişkiden dolayı ciro yolu müvekkiline devir edilen; ... Bankası Güneşli Metro Şb. çek hesabından ... Ltd. Şti. tarafından keşide edilen 28.12.2018 tarih, ... seri numaralı çeki ciro ederek 25.000,00 TL, ... Bankası Güneşli Metro Şb. çek hesabından ... Ltd. Şti. tarafından keşide edilen 28.12.2018 tarih, ... seri numaralı çeki ciro ederek 55.000,00 TL, ...

Bankası Güneşli Metro Şb. çek hesabından ... Ltd. Şti. tarafından keşide edilen 28.12.2018 tarih, ... seri numaralı çeki ciro ederek 55.000,00 TL ödemeler yaptığını, müvekkili adına birlikte çalışanı ...’ın, ... E sayılı icra dosyası borcuna istinaden davalı şirketin avukatı ...’ın ...

İBAN no.lu hesabına 04.10.2018 Tarihinde havale yolu ile 6.745,00 TL, 03.10.2018 tarihinde havale yolu ile 6.000,00 TL, 02.10.2018 tarihinde havale yolu ile 25.000,00 TL ödeme yaptığını, müvekkilinin davalıya ve vekiline İstanbul ... İcra Müdürlüğü’nün ...

E sayılı dosya kapsamında yapmış olduğu ödemelerin toplamının 252.745,00 TL olduğunu, Müvekkilinin yapmış olduğu ödemelerin dosyadaki faiz, masraf ve çek tazminatı ve avukatlık ücretini aşan ödeme olduğundan, müvekkilinin davalı şirkete borçlu olmadığının tespiti ile dosya borcundan fazla ödemenin 70.000,00 TL civarında olduğundan, davalı şirket hakkında 70.000,00 TL’lik belirsiz istirdat alacak davası açmak zorunda kaldıklarını iddia ederek; müvekkilinin, icra dosyası kapsamında borçlu olmadığının tespitine, davalının, %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine,

müvekkilinin 60.000,00 TL alacağının İstirdat yolu Ticari Faizi ile birlikte davalı şirketten alarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...1-)Davacının İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, davacının fazla ödendiği belirlenen 70.000,00-TL'nin son ödeme tarihi olan 31/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine, 2-)Davacının kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE," Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf isteminde özetle.

Mahkemece müvekkiline gönderilen dava dilekçesine ait tebligatın tebliğ edilememesi üzerine herhangi bir adres araştırması yapılmaksızın yargılama boyunca tüm tebligatların T.K m35'e göre gönderildiğini, tebligatlar usulüne uygun yapılmadığından taraf teşkili sağlanmadığını, Mahkemece gönderilen ilk tebligatta her ne kadar komşunun adı ve beyanı yazmakta ise de komşunun imzası bulunmadığını bu nedenle ilk tebligat geçersiz olduğundan sonraki tebligatların da geçersiz olduğunu, öncelikle bu yönden kararın kaldırılması gerektiğini, Bilirkişi kök raporunda, "Şahıs firmasının,

2018 yılına ait defterlerin açılış onaylarının yasal sürelerinde yaptırılmış olmasına karşılık, yevmiye defterinin kapanış onayı bulunmamaktadır. Bu nedenle, defterlerin usulüne uygun tutulmadığı, sahibi lehine delil olma niteliği taşımadığı kanaatine varılmış " şeklinde belirtilmiş olup ... Tic. San.

A.Ş. unvanlı şirketin 2018 yılına ait defter onaylarının “İlk İşe Başlama” olarak yaptırıldığı görüldüğünü, dosya içeriğinde şirket kuruluşuna ait Ticaret Sicili Gazetesi bulunmadığından, onayların kuruluşta ve kullanılmaya başlanmadan önce yaptırılıp yaptırılmadığı hususunda bir tespit yapılamamıştır. " denildiğini, ticari defterlerin davacı lehine deli teşkil etmeyeceğini, Raporda alış-iade faturalarının nedeni anlaşılmadığının belirtildiğini, davacının borçlu iken kendi defterine göre alacaklı konuma geçtiğini,

Raporda "Takip tarihinden sonra düzenlenen 3 adet fatura nedeniyle 20.09.2018 ve 20.10.2018 tarihinde toplam 37.192,41 TL alacak kaydedildiğinden davalı şirket alacağı 299.699,92 TL’ye ulaşmıştır. Bu tarihten sonra ... Tic. San.

A.Ş. tarafından 10.11.2018-31.12.2018 tarihleri arasında düzenlenen 35 adet “Alış İade Faturası” nedeniyle davalı şirket cari hesabına toplam 689.404,21 TL borç kaydedildiğinden, davalı şirket alacağı (689.404,21-299.699,92) 389.704,29 TL borca dönüşmüştür. Dosya içeriğinde iade faturaları ile ilgili herhangi bir belge ve bilgi bulunmamaktadır. Cari hesap dökümünden görüleceği üzere.

2018 yılında düzenlenmiş olan davalı faturalarının toplam tutarı 675.371,92 TL olup, bu tutarın üzerinde düzenlenen “alış iade” faturaları izaha muhtaç görülmüştür. " şeklinde tespit yapıldığını, Davacının herhangi bir sebep göstermeksizin iade faturaları düzenlediğini, Müvekkilinin ticari defterleri incelenmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, bu yöndeki tebligatın da geçerli olmadığını, Takibe konulan çekin kaydının davacı defterlerinde bulunmadığını, defterlerin eksik ve çelişkili olduğunu, Mahkemece, müvekkili ile davacı arasındaki ticari ilişki ve çeklerin veriliş amacı hakkında herhangi bir inceleme yapılmadığını, Davacı,

müvekkiline ciroladığı çeklerin takibe konulan çeke ilişkin borcu ödemek amacı ile verildiğini belirtmiş ise de, kök raporda da belirtildiği üzere müvekkili ile davacı arasında yoğun bir ticari ilişki bulunmakta olup, müvekkil takibe konulan çekte yazılı asıl alacaktan çok daha yüksek miktarda alacaklı olduğunu, Salt bu durumun dahi takibe konulan çekteki borcu ödemek için başka çekler verildiği iddiasının aksini gösterdiğini, belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

İNCELEME - Davaya konu İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası sureti incelendiğinde; alacaklının ... Paz. Tic. San. Ltd. Şti., borçlunun ... olduğu, takipte 115.000TL çek alacağı ile ferileri ki toplam 128.651,46-TL nin kambiyo senedine dayalı haciz yolu ile takip başlatıldığı anlaşılmıştır. - Takip talebi ekindeki çek suretine göre ...

Bakırköy İstanbul şubesine ait 31.07.2018 tarihli 115.000TL bedelli çekte davacının keşideci, davalının lehtar konumunda olduğu, çekin arkasında karşılıksız şerhi olduğu , 31.07.2018 de bankaya ibraz edildiği anlaşılmıştır. - Bilirkişi SMM ... raporunda; ...

Şahıs Firmasının 2018 Yılına Ait Ticari Defter Kayıtlarına Göre; davalı şirketin 2017 yılından devreden alacağının 244.175,01 TL olduğu, cari hesapta başkaca bir işlemin bulunmadığından, davalı alacağının 2019 yılına devrettiği, ticari defterlerde; takip ve dava konusu 115.000,- TL tutarlı çekle, bu çek borcuna karşılık davalı şirkete ciro edildiği belirtilen çekler ile davalı şirket vekiline yapıldığı belirtilen ödemelerle ilgili kayda rastlanmadığı, ... Tic. San.

A.Ş.’nin 2018 Yılına Ait Ticari Defter Kayıtlarına Göre; dava dilekçesinde belirtilen çeklerin davalı şirket cari hesabına borç kaydedildiği, cari hesapta yer alan diğer işlemler nedeniyle takip tarihindeki davalı şirket alacağının 262.507,51 TL olduğu, 20.09.2018 ve 20.10.2018 tarihinde davalı cari hesabına 37.192,41 TL alacak kaydedildiğinden, davalı şirket alacağının 299.699,92 TL’na ulaştığı, bu tarihten sonra düzenlenen 35 adet “alış iade” faturası nedeniyle davalı şirket cari hesabına toplam 689.404,21 TL borç kaydedildiği,

bu kayıtlar nedeniyle davalı şirket alacağının 31.12.2018 tarihi itibariyle 389.704,29 TL borca dönüştüğü, ticari defterlerde; takip ve dava konusu 115.000,- TL tutarlı çek ile davalı şirket vekiline yapıldığı belirtilen ödemelerle ilgili kayda rastlanmadığı, davalı Şirket Cari Hesabına Borç Kaydedilen; ciro edilen 110.000,- TL tutarlı çek ve “alış iade” faturaları ile 20.05.2018 tarihinde ... cari hesabına aktarılan 50.672-TL’nin dayanağı belgelerin sunulması halinde; davacı yanın davalıya İstanbul ...

İcra Dairesi’nin ...

Esas sayılı dosyasından kaynaklı borcunun olup olmadığı, davacı tarafından davalıya fazla ödeme yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise miktarına yönelik daha sağlıklı görüş bildirilebileceği, dosya içerinde çeklerin arka yüzünün sureti bulunmadığından, çeklerin davacı tarafça davalı şirkete ciro edilip edilmediği, son hamilinin kim olduğu, çek bedelinin kim tarafından tahsil edildiği hususlarına yönelik herhangi bir tespitin yapılamadığı görüşü bildirilmiştir. - Bilirkişi 14.06.2022 tarihli ek raporda; gerek davacı, gerekse davacının yetkilisi olduğu tek ortaklı şirket tarafından

davalı şirkete çekle yapılan ödemelerin toplam tutarının 215.000,- TL olduğu, davacı çalışanı olduğu beyan edilen ... tarafından davalı şirket vekiline ait olduğu iddia edilen banka hesabına “...” açıklaması ile toplam 37.745,- TL ödendiği, çekle davalı şirkete ve davalı şirket vekilinin banka hesabına davacı personeli tarafından yapılan ödemeler dikkate alınarak, BK md. 100 uyarınca hesaplama yapıldığında, davalı şirkete fazla yapılan ödeme tutarının dava tarihi itibariyle 94.179,24 TL olacağı, Dolayısıyla, davacının İstanbul ... İcra Müdürlüğü’nün ... E.sayılı dosya kapsamında borçlu olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.

GEREKÇE Dava, menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davalı vekili, mahkemece müvekkilinin adres araştırması yapılmadan TK 35'e göre tebligat yapılmasının ve ilk tebligatta ise komşunun imzası olmamasını gerekçe göstererek tebligatların geçersiz olduğunu ileri sürdüğünden öncelikle bu husustaki istinaf istemi incelenmiştir.

Davacının adresine çıkarılan ilk tebligatın bila tebliğ edildiği, tebligat evrakında komşunun ismi yazılarak imzadan imtina ettiğinin şerh düşüldüğü, dosyadaki ticaret sicil kayıtlarına göre iade gelen adresin aynı zamanda davalı şirketin ticaret sicil adresi olduğu anlaşılmakla mahkemece ayrıca adres araştırılması yapılmaksızın TK 35.maddesine göre tebligat yapılması usulüne uygun olup davalı vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

Ancak; her ne kadar dava dilekçesi, tensip zaptı ve duruşma gününün TK 35.maddesine göre tebliği usulüne uygun ise de, mahkemece bilirkişi incelemesi için ticari defter ibrazı hususunda davalı yana TK 35.maddesine göre yapılan tebligat evrakında ve eki duruşma tutanağında ticari defter ibraz etmemenin sonuçlarına ilişkin usulüne uygun yasal ihtarat yer almamaktadır.

Davacı, çekin ticari ilişki nedeni ile verildiğini iddia etmiş, davalı vekili de istinaf dilekçesinde taraflar arasında yoğun bir ticari ilişki olduğunu beyan etmiştir.

Davacı, bilirkişi incelemesine şirket defterlerini sunmuş olup raporda davacının şirketinin ticari defterine göre takip tarihi itibarı ile davalı şirkete 262.507,51TL borçlu olduğu, bu tarihten sonra düzenlenen 35 adet alış iade faturası ile davalı şirket hesabına 689.404,21 TL borç kaydedildiği, iade faturaları ile ilgili dosyada herhangi bir bilgi ve belge olmadığı belirtilmiştir.

Bu durumda, mahkemece davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesine ilişkin usulüne ilişkin ihtarat yapılarak davacının defterindeki alış iade faturasının dayanak kayıtlarının istenilerek ticari defterlerin karşılaştırılması ve ticari defterler arasında uyumsuzluk varsa bilirkişiden çelişkinin dayanağının açıklatılmasının istenmesi, ödeme iddiasına konu çeklerin takibe konu çek borcu nedeni ile verilip verilmediği tespit edilerek neticeten davacının takibe konu çek nedeni ile borçlu olup olmadığının tespiti gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, kararın bu yönden kaldırılması gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.