İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2024/3171 K.2025/1654

Taraflar arasındaki davada İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR Dava, Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) talebine ilişkindir. İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesince,"... Davalı ... Türk Otomobil Fabrikası vekili 27/11/2023 tarihli cevap dilekçesinde, müvekkili şirketin yerleşim yerinin göz önüne alındığında yetkili mahkemenin İstanbul Adliyesi olduğunu ileri sürmüştür.

Mahkemelerin ilk itiraz olarak yetkisizlik kararı verebilmeleri için aşağıdaki şartların tamamının birlikte gerçekleşmesi gerekir;- Davacının, davayı yetkisiz bir mahkemede açması,- Kesin yetkili mahkemenin bulunmaması ve Davalı tarafın cevap dilekçesi ile yetkisizlik ilk itirazında bulunup, yasaya göre yetkili bir mahkemeyi bildirmiş olması. Bu üç şartın gerçekleşmesi halinde 6100 sayılı Yasanın 116/1 hükmüne göre yetkisizlik kararı verilebilir.

Davalılardan her ikisi de yetki ilk itirazında bulunmuş, birinin yerleşim yerinin Kayseri, diğerinin ise İstanbul (Çağlayan) olduğu anlaşılmıştır.

Davalılardan cevap dilekçesini daha önce sunan ... vekilinin yetki itirazına itibar edilmiş, ve yasaya göre bildirilen (Çağlayan Adliyesi) mahkemenin yetkili olduğu anlaşıldığından davanın, davalının yetkiye dair ilk itirazının kabulü ile 6100 sayılı yasanın 116/f.1-b hükmü gereği usulden reddine karar verilmiştir..." gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesince,"...davacı taraf 31/05/2022 tarihinde davalı ...Fabrikası A.Ş'den satın aldığı ... plakalı ... Dizel 2022 model aracın bakım ve onarımının yetkili serviste yapılmaması ve orjinal parça kullanılmaması gerekçesiyle garanti kapsamı dışında bırakılan ve davacı tarafça tahsil edilen bakım ve onarım bedelinin ve ikame araç bedelinin davalılardan tahsili istemine yönelik alacak davası açtığı, davacı ile davalı ...

Fabrikası A.Ş arasında araç satış sözleşmesinin bulunduğu ve alacak isteminin dayanağının sözleşme ilişkisinin olduğu, yine davacı ile davalı ...

Otomotiv Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi arasında araç onarımına ilişkin olarak sözleşmesinin bulunduğu ve alacak isteminin dayanağının sözleşme ilişkisinin olduğu, bu nedenle TBK 89/1 ve HMK 10. Maddeleri gereğince dava konusu para borcu götürülecek borç niteliğinde olduğundan alacaklının ikametgahı mahkemeleri de yetkili mahkeme olduğu, bu nedenle davacının yerleşim yeri olan Ataşehir ilçesinin bağlı bulunduğu İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemelerinin ve HMK m.6 hükmüne göre davalı ...

Fabrikası A.Ş' yerleşim yeri olan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri ve davalı ... Otomotiv Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi yerleşim yeri olan Kayseri Asliye Ticaret Mahkemeleri de yetkilidir.

Davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, seçimlik yetkisini kullanarak dava tarihinde yerleşim yerlerinin bulunduğu yerdeki mahkeme olan İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesinde davasını açmış olduğundan davanın İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.6100 Sayılı H.M.K'nun 114/1-ç maddesinde, mahkemenin yetkili olmasının dava şartı olarak düzenlenmiş olduğu,

H.M.K'nun 115.maddesinde ise mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı ve mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davanın usulden reddine karar vereceği hükme bağlanmıştır. Tüm izah edilen nedenler çerçevesinde.

İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin verdiği yetkisizlik kararı yerinde görülmediğinden, davaya bakmakla İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğu kanaatine varılmakla; mahkememizin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin olması nedeniyle kararın kesinleşmesinden sonra dosyanın yargı yerinin belirlenmesi amacıyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir..." gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nun 19. Maddesinde"(1)Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır, taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir. (2)Yetkisinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir.

Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz. (3)Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir. (4)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir."hükmüne yer verilmiştir.

Kesin yetki kuralına tabi olmayan davalarda yetki ilk itirazının HMK ' nun19/4 maddesinde göre de , süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunulmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir( Yargıtay 8. HD 2014/13280 E. 2016/6002 K.,aynı daire 2020/3543 E, 2020/6848 K..

Yargıtay 12 HD 2022/13763 E. 2023/4430 K sayılı kararı) Somut olayda davacı, davalı ile yapılan araç satışı sonrasında garanti kapsamında olan onarım bedelinin haksız şekilde tahsil edildiği gerekçesi ile ödenen paranın tahsili gerekçesi ile alacak talebinde bulunmuş olup, taraflar arasında görülen davada kesin yetki halinin söz konusu olmadığı,

kesin yetkinin bulunmadığı hallerde yetkisizlik ilk itirazı üzerine verilen yetkisizlik kararı hatalı olsa dahi istinaf edilmeksizin kesinleşmesi durumunda, bu kararın, yetkisizlik kararı verilen mahkemeyi bağlayacağı, ancak bu neticenin doğabilmesi için usulüne uygun bir şekilde yetkisizlik itirazının ileri sürülmesi gerektiği; davalı tarafından yapılan yetkii itirazı üzerine mahkemece yetki itirazı kabul edilerek yetkisizlik yönünden hüküm kurulmuş olduğu ve taraflarca bu kararın istinaf edilmeyerek yetkisizlik kararının kesinleşmiş olduğu,

davacının da yetkisizlik kararı ile yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu benimsediği, kesin yetki bulunmaması nedeniyle yetkisi kesinleşen İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesince resen yetkisizlik kararı verilmeyeceği anlaşılmakla, uyuşmazlığın İstanbul 20.Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekir.