İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/1623 K.2024/667

Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/05/2024

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe giren KHK gereğince kapatılan ... Üniversitesi için milli emlak genel müdürlüğünün ... sıra nolu genelgesi ve ... sıra nolu tebliği hükümleri kapsamında oluşturulan inceleme ve değerlendirme komisyonu tarafından 03.05.2017 tarih ve ... sayılı raporun düzenlendiğini, iş bu raporda ... Üniversitesi tespit çalışmalarında ele geçen keşidecisi ... San. ve Tic.

A.Ş. olan ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı çeklerin takip ve tahsilinin yapılarak kapatılan kurumun malvarlığına dahil edilmesi gerektiğini bildirdiklerini, Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğünün ... E. dosyasında ilamsız icra takibi başlatıldığını, borçlu vekili tarafından borca, işlemiş faize, faiz oranına ve ferilerine itiraz edildiğini, takiplerine konu 6 adet çeke dayalı olarak keşideci ... Tic. ve San.

A.Ş.'na başlatılan ilamsız takiplerine karşı yapılan itirazlarının iptali gerektiğini, borçlu tarafın Gaziosmanpaşa ... İcra Dairesinin ... sayılı dosyasına yaptıkları tüm itirazların iptalini, takibin devamını, haksız itiraz nedeniyle alacaklarının 420'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsilini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından kapatıldığı belirtilen üniversite ile müvekkil şirket arasında işbirliği yapılması amacıyla görüşmelerin sağlandığını ve bu kapsamda her iki tarafa da bir takım yükümlülükler yüklendiğini, müvekkil tarafından bahse konu çekler keşide edilerek verildiğini, üniversite tarafından yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, söz konusu çeklerin düzenleme tarihleri 31.10.2016, 30.11.2016, 31.12.2016, 31.01.2017, 31.08.2016, 30.09.2016, olduğunu, düzenlendiği yerin İstanbul olduğunu,

davacı maliye hazinesi adresi İstanbul olduğundan ve çeklerin düzenlendiği yerde ödeneceğinden dolayı on gün içerisinde muhataba ibraz edilmesi gerekirken süresinde ibraz edilmediğini, ibraz süreleri hak düşürücü süreler olduğunu, ibraz sürelerinin önemi bu süreler içerisinde çek ibraz edilmediği takdirde çekin kambiyo senedi özelliğini yitirmesinden ileri geldiğini, ibraz süresi geçmişse banka çek bedelini ödemekle mükellef olmadığını, ibraz süresi geçmiş senet kambiyo senetleri devir usulü olan ciro ve teslimle devredilemez ve kambiyo senetlerine özgü icra yoluyla takip edilemediğini,

bu haldeki çek yazılı delil başlangıcı olarak kabul edileceğini, borç ikrarını içermediği gibi tek başına itirazın kaldırılmasına veya itirazın iptaline dayanak teşkil etme gücünü de kaybetmiş olacağını, davacı tarafından asıl borç ilişkisinin ispatlanması gerektiğini, huzurdaki haksız davanın esastan reddini, yargılama masrafları ile ücreti vekaletin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Dosyaya getirtilen yanlara ait tüm deliller, getirtilen icra dosyası, tarafların defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı üzere; taraflar arasındaki hukuki ihtilafın davacı yanın, 05/09/2019 tarihinde davalı borçlu aleyhine Gaziosmanpaşa ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası 225.441,36 TL tutarlı alacağı için icra takibi başlatması karşısında, davalı yanların takibe itiraz etmesi üzerine çıkmış bulunduğu, Takip konusu 6 adet 180.000 TL tutarlı çeklerin davalı tarafından ...

Üniversitesine verildiği, davalının vermiş olduğu 180.000 TL tutarlı 6 adet çek konusunda taraflar arasında çekişme konusu olmadığı, esas çekışmenın çeklere karşılık davacı tarafından davalı şirket çalışanlarına eğitim verilip verilmediği noktasında toplandığı, Somut olayda davaya konu çeklerin süresinde ibraz edilmediği açık olup davacının, TTK m. 732'ye dayanarak huzurdaki davayı ikame ettiği, taraflar arasında temel borç ilişkisinin varlığına dair herhangi bir ihtilaf bulunmadığı,

davacı, üniversite eğitimleri davalı çalışanlarına verdiğini, davalı ile söz konusu eğitimin verilmediğini iddia etttiği, TTK m. 732/4'te yer alan açık düzenlemeden anlaşıldığı üzere; sebepsiz zenginleşmeye dayanan huzurdaki davada ispat yükünün, zenginleşmenin varlığını iddia eden tarafta değil, zenginleşmediğini iddia eden tarafta olduğu, TTK m. 732/4'te yer alan “ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir” hükmü uyarınca somut olayda ispat yükünün davalıda olduğu sonucuna ulaşılabileceği, Davalının sebepsiz zenginleşmediğini ispata yarar bir belgenin bulunmadığı,

ispat yükü kendisinde olan davalının bu iddiasını ispatlayamadığı hususu tespit ve rapor edildiği denetlemeye ve hükme dayanak etmeye elverişli bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne" karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme tarafından hükmün gerekçelendirilmediğini, dosyanın hukukçu bilirkişiye tevdi edilerek hukuki görüşü içerir raporun alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, her halükarda ispat yükünün davacı tarafa ait olduğunu, aksi yönde tespitlere dayanılarak kurulan hükmün hatalı olduğunu, ispat yükünün kendilerinde olduğunu kabul etmemekle birlikte müvekkili şirketin davacı tarafa herhangi bir borcunun olmadığının dosya kapsamında bulunan deliller ile sabit olduğunu, davacı taraf lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

belirtilen sebepler neticesinde yerel mahkeme kararının bozularak davanın esastan reddine karar verilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılması gerektiğini ileri sürmüştür.

GEREKÇE

Dava; davalının keşideci davacının hamili olduğu çekler nedeniyle sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çek bedellerinin davalı keşideciden tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Dava konusu çeklerin keşide tarihleri 31/08/2016, 30/09/2016, 31/10/2016, 30/11/2016, 31/12/2016 ve 31/01/2017 olup çekler toplam 180.000- TL bedellidir.

Çeklerin davacının elinde olduğu ve de ibraz tarihinden sonra çeklerin bankaya ibraz edildiği, bu sebeble işlem yapılamadığı hususu dosya arasında yer alan çek görüntülerinden anlaşılmaktadır. İbraz süresi içinde çeki muhatap bankaya ibraz etmeyen hamil, keşideci de dahil olmak üzere çekten sorumlu olan kişilere kambiyo ilişkisiden kaynaklanan başvuru hakkını kaybeder (TTK.m. 808 ).

İbraz süresi geçmiş olan bir çek, kambiyo senedi niteliğini yitirmekle birlikte, uyuşmazlıklarda yazılı delil başlangıcı olarak kullanılabilir. Bu durumda çek hamili, on yıllık genel zamanaşımı süresi içinde "doğrudan doğruya temel borç ilişkisine dayalı olarak çeki kendisine veren kişiye karşı bir alacak davası veya takip açma "yoluna gidebilir. Çek, T.T.K.'nun 708. maddesinde belirlenen süre içinde muhatap bankaya ibraz edilmez ise, bu çekle artık müracaat hakkı kullanılmaz.

Böyle bir çek adi senede dahi dönüşmez. Bu durumdaki çek ancak, yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir belge olup, davada temel ilişkiye dayanılmış ise, alacağın diğer yan delillerle kanıtlanması gerekir. Somut olayda; takibe dayanak süresinde bankaya ibraz edilmeyen çeklere davacının izafeten talepte bulunduğu kapatılan ... Üniversitesi lehtar, davalı ise keşideci konumundadır. Davacı bu durumda ancak temel ilişkiye dayanarak alacak isteminde bulunabilir.

TTK'nın 732. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılamaz. Dosya kapsamında ispat külfeti üzerinde olan davacının davalıdan alacaklı olduğunu yasal delillerle ispatlayamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi yerinde olmamıştır.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce esas hakkında yeniden karar verilmek suretiyle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.