İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/802 K.2024/1211

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/02/2024 tarih ve 2022/660 Esas - 2024/179 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

06.09.2020 tarihinde sürücü ..., sevk ve idaresindeki ... plakalI otomobil ile Dikili/Kabakum istikametinden şehir merkezine doğru seyir ediyorken alkollü şekilde şerit ihlali yaparak ilk olarak karşı şeritten gelen ... isimli kişinin sevk ve idaresindeki ... plakalı motorsiklete, daha sonra müvekkilin sevk ve idaresindeki ... plakalı motorsiklete vurması sonucunda ölümlü ve yaralanmalı trafik kazası meydana geldiğini, olay nedeniyle ... isimli kişi vefat ederken, müvekkil de ağır şekilde yaralanarak,

basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde yaralandığını, trafik kazası ile ilgili Dikili Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/2162 soruşturma sayılı dosyası ile başlatılan soruşturma halen devam ettiğini, meydana gelen trafik kazasında müvekkil ..., BTM ile iyileşemez, sağ humerus kırığı mevcut olup, 4. Derecede hayati fonksiyonlarına etki edecek şekilde, yine kafasından, kolundan, ayak ve bacağından yaralandığını, kazadan sonra Bergama Devlet Hastanesi, Aliağa Devlet Hastanesi ve Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesinde tedavi gördüğünü, yapılan son kontrolde de sağ kolunun humerus kısmındaki kırığın iyileşmediği anlaşıldığını,

müvekkilin kafasında, kolunda ve ayağında ve bacağında kalıcı izler olduğunu, müvekkilinin şuan kaza sonrası fiziksel engeli nedeniyle askere alınmadığını, müvekkilin kaza sonrası da uzun bir süre tedavisi devam etmiş olup, uzun süre kendi ihtiyaçlarını kendisi göremediğini, bakıma muhtaç yaşadığını, müvekkilinin kırık nedeniyle ağrılarının devam ettiğini, hareketleri kısıtlı sürdürdüğünü ileri sürerek, davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf, müvekkil şirkete eksik evrak ile başvuru yapmış olduğundan KTK madde 97 uyarınca haksız olarak ikame edilen işbu davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla;

poliçe nedeni ile sorumluluklar, davacının alacağını ispat etmesi kaydıyla azami teminat limiti olup teminat miktarı aşılamayacağı, poliçe teminat limitleri muaccel borçlar olmayıp, ödenebilecek azami teminat limitini ifade ettiğini, sigorta poliçesinin bir zenginleşme aracı olmayıp, sadece gerçek zarar tutarını teminat altına aldığı ve bu nedenle, poliçe üzerinde azami teminat tutarının yazılmış olmasının, tamamının ödeneceği anlamını taşımadığı, sadece zarar tutarı açısından ödenebilecek üst sınırın ifade edildiği, Kazaya karışan sigortalı araç sürücüsünün herhangi bir kusuru bulunmadığını savunarak,

davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "...6100 Sayılı HMK'nın 150. Maddesinde.

Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan tarafların, duruşmaya gelmemesi veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirmesi halinde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verileceği, usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edileceği veya dosyanın işlemden kaldırılacağı, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamayacağı, aksi hâlde dava açılmamış sayılacağı ifade edilmiştir.

Davanın haksız fiilden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olduğu, mahkememizce yapılan 24/01/2023 tarihli duruşmaya davacı tarafın katılmadığı, mazeret bildirmediği, başka bir vekil tayin etmediği, davalı tarafından da davanın takip edilmediği, bu nedenle 6100 sayılı HMK'nın 150. maddesi kapsamında mahkememizce dosyanın işlemden kaldırıldığı, davacı vekilinin 25/01/2023 tarihli dilekçe işe dosyanın yeniden işleme alındığı,

mahkememizce yapılan 27/02/2024 tarihli duruşmaya davacı tarafın katılmadığı ve mazeret bildirmediği..." gerekçesiyle 6100 sayılı HMK'nın 150/6. maddesi uyarınca 27/02/2024 günü itibariyle DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, 27/02/2024 tarihli duruşmaya e - duruşma ile katılma isteğinde bulunduklarını, duruşmayı beklerken ekranda "duruşma evrakı hazırlandı" şeklinde ibare çıktığını, davalı sigorta vekili aradığında duruşmanın alındığını öğrendiğini, e - duruşmayı ekran karşısında beklerken mazeretsiz olarak duruşmaya katılmadığı düşünülerek davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, aynı mahkemede ikinci kez sorun yaşadıklarını, UYAP e-duruşma sistemini aktif şekilde kullandığını,

teknik durumlar nedeniyle bağlantı kuramadığı zamanları olduğunu ancak böyle zamanlarda mazeretli sayıldıklarını, bu dosyada aynı durumu daha öncede yaşadıklarını, bu yargılamada yapılan ikinci hukuki hata olduğunu, teknik sebeplerle bağlanamadıkları hususu gözetilmeksizin müvekkili adına hak kaybı yaratacak şekilde karar verildiğini, söz konusu taleplerini belirterek, yapılan işlemin geri alınmasını talep ettiklerini, mahkemece çağrı yapıldığı ve yanıt alınamadığı belirtilerek reddedildiğini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeniyle geçici-kalıcı işgöremezlik ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır. Uyuşmazlık, davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararın yerinde olup olmadığına ilişkindir. HMK'nın "Tarafların duruşmaya gelmemesi, sonuçları ve davanın açılmamış sayılması" başlıklı 150. maddesi;

"(1) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. (2) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır.

Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez.... (4) Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir.

Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa, yeniden harç alınır, bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava, eski davanın devamı sayılır.

(5) İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. ... " düzenlemesini içermektedir.

6100 sayılı HMK'nın 320/4. maddesi ise; "Basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır.", aynı Kanunun 322/1. maddesi ise; "Bu Kanun ve diğer kanunlarda basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik'in 13 üncü maddesinde: "(1) e-Duruşma, mahkeme huzurunda yapılan duruşma ile aynı hukuki sonuçları doğurur. (2) Birden fazla vekil ile takip edilen dosyalarda e-Duruşmaya, ancak talepte bulunan ve talebi kabul edilen vekiller katılabilir.

(3) e-Duruşma Sistemi yoluyla beyanda bulunan tarafın, vekilin ve diğer ilgililerin sözlü açıklamaları, Kanunun 154 üncü maddesinde belirtilen usul ve esaslara göre zabıt kâtibi aracılığıyla tutanağa yazdırılır.

(4) e-Duruşma Sistemi yoluyla duruşmaya katılan taraf veya vekilince davaya son veren feragat, kabul ve sulhe ilişkin beyanda bulunulması hâlinde, Mahkemece yeni bir duruşma günü tayin edilir ve tayin edilen günde feragat, kabul ve sulhe ilişkin bu işlem mahkeme huzurunda yenilenerek, duruşma tutanağı beyanda bulunan tarafından imza edilirse geçerli hâle gelir.

(5) e-Duruşma Sistemi yoluyla beyanda bulunan tarafın, vekilin veya ilgililerin imzasının alınması gereken diğer durumlarda, Mahkemece düzenlenen ve güvenli elektronik imza ile imzalanan duruşma tutanağı, e-Duruşmanın yapıldığı adliyeye elektronik ortamda gönderilir. e-Duruşmaya tahsis edilen yerde görevlendirilen yazı işleri müdürü veya zabıt kâtibi elektronik ortamda gelen duruşma tutanağının ilgili kısmına beyanda bulunanın imzasını alır ve evrakı tarayarak sistem üzerinden Mahkemesine geri gönderir.

Ayrıca el yazısıyla imzalanmış tutanak aslı da dosyasına, masrafı talep edenin yatırmış olduğu avanstan karşılanarak posta yoluyla gönderilir. (6) e-Duruşma Sistemi yoluyla beyanda bulunan tarafın, vekilin veya ilgililerin imzası, UYAP’a entegre olmuş güvenli elektronik imza ile alınabilir.

(7) e-Duruşmaya katılan taraf veya vekili ile dinlenilen bilirkişi, uzman ve diğer ilgililer, UYAP üzerinden belge iletebilir.(8) e-Duruşma esnasında ses ve görüntü naklinin aynı anda sağlanamaması veya yaşanan kesintinin beyanların anlaşılmasını güçleştirmesi durumunda e-Duruşma yeniden açılır. Söz konusu aksaklığın devam etmesi hâlinde gerekçesi belirtilerek e-Duruşma sonlandırılır ve bu husus tutanağa geçirilir.

(9) Taraf veya vekilin kusuru olmaksızın teknik sebeplerden dolayı e-Duruşmanın yapılamaması hâlinde, ilgili taraf veya vekil yönünden Kanunun 150 nci maddesinin birinci fıkrası uygulanmaz.(10) e-Duruşma öncesinde veya e-Duruşma sırasında ortaya çıkan teknik sorunlar ve bu sorunların kaynağı, istem hâlinde Bakanlık tarafından mahkemeye bildirilir."düzenlemesi öngörülmüştür.

Öte yandan; HMK'nın 30. maddesinde ise; "Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür" düzenlemesi yer almaktadır.

Açıklanan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa'nın 141/son ve HMK'nın 30. maddelerine göre; "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması" biçiminde açıklanan temel ilke çerçevesinde, davacının duruşmaya katılmama gerekçesi "geçerli bir özür" olarak kabul edilebilir ise yargılamaya devam edilmeli ve dosya işlemden kaldırılmamalıdır.

Başka bir anlatımla hukuk yargılamasına ilişkin kurallar, yargılamanın düzenli yapılması ve hakkın olabildiğince çabuk elde edilmesi amacını gerçekleştirmek için getirilmiştir. İşte hakkın elde edilmesi için birer araç olan bu kurallar amaca uygun somut bir görevin varlığı hâlinde uygulama alanı bulurlar. Aksi hâlde, araçla ulaşılması istenilen amaç arasında gerçek ve esaslı bağın bulunmaması anlamsızlığı (şekilcilik) ortaya çıkarır. Mahkemelerin amacı, ne olursa olsun uyuşmazlıkları ortadan kaldırmak değil, pozitif hukukun ölçüsünde, hakkı belirleyerek sonuca ulaşmaktadır.

Somut olayda, davacı vekilinin 27/02/2024 tarihli duruşma saatinde teknik bir problemden dolayı duruşmaya katılamadığını, dava dosyasında daha önce de aynı durumu yaşadığını, daha öncesinde de aynı şekilde e-duruşma ile bağlanmak üzere ekran karşısında beklerken bağlanma butonu UYAP'taki ekranında çıkmadığını, UYAP'tan kaynaklanan bağlantı sorunu nedeniyle ekranıa 'duruşmaya katıl' butonu çıkmadığından doğrudan 'duruşma evrakı hazırlandı' ibaresi göründüğünü iddia etmekte olup UYAP kayıtlarında yapılan incelemede, duruşma öncesi taraflarca veya mahkemece yapılan davet linki,

e celse üzerinden gönderilen uyarı veya davacı vekilinin katılım talebine ilişkin LOG kayıtlarının görülmemesi karşısında, e-duruşmanın yapıldığı bilgisayarların tümü yönünden, 27/02/2024 tarihinde 10:00-12:00 saatleri arasında davete ilişkin kayıt veyahut davacının katılma talebinin bulunup bulunmadığının, varsa e-duruşma öncesinde veya e-duruşma sırasında ortaya çıkan teknik sorunlar ve bu sorunların kaynağının Adliye Bilgi İşlem Bürosundan, bunun mümkün olmaması halinde Bakanlık Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü'nden sorulması;

sonucuna göre davacının vekilinin kusuru olmaksızın teknik sebeplerden dolayı e-duruşmaya katılamadığının anlaşılması halinde, geçerli bir özrü bulunmaksızın duruşmaya katılmadığından ve davayı takip etmediğinden bahsedilemeyeceği ve dolayısıyla davacı taraf hakkında 5510 sayılı Kanun'un 320/4. maddesinin uygulanamayacağı gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması yerinde görülmediğinden HMK 353/1-a-4-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, diğer istinaf nedenleri incelenmeksizin dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.