Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/4430 K.2024/4319

Taraflar arasındaki davada Karapınar... Asliye Hukuk Mahkemesi ile Konya.... Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya incelendi:

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle; ortağı olduğu S.S. ......

Sulama Kooperatifinde haksızlıklara uğradığını, bu olay neticesinde Cimere başvuru yaptığını ve Tarım bakanlığından müfettiş talep ettiğini, müfettişlerle yapılan görüşmeden sonra ifadesindeki şikayet konuları hakkında gerçeğe aykırı rapor düzenlendiğini, kendisine gereken bilgilerin verilmediğinden bahisle kooperatifin ihya sürecine ilişkin dava açma süresi olan 5 yıllık süreyi kaçırdığını, bu sebeple tarlalarında sulu tarım yapamadığını ve maddi zararının oluştuğunu,

aynı zamanda gerçek dışı yazılan raporlar neticesinde manevi yönden yıprandığını belirterek maddi tazminatın tespiti ile fazlaya dair hakları saklı kalmak suretiyle 1000 TL maddi tazminat ve 2000 TL manevi tazminatın 19/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak kendisine verilmesini talep ve dava etmiştir.

Karapınar... Asliye Hukuk Mahkemesi'nce; davaya konu uyuşmazlığın Kooperatif Kanunu'ndan kaynaklandığı, görevli mahkemenin Konya Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesince; davanın Kooperatif işleyişinden kaynaklanan bir dava olmadığı, tarım müdürlüğü görevlilerine karşı açılan bir dava olması ve bu hususun kooperatif kanunu kapsamında değerlendirilemeyeceği, bu tür davalarda görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu' nun 09.03.2016 tarih 2014/13-1023 E. 2016/294 K. Sayılı ilamında da belirtildiği gibi ;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1 maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent halinde sayılan davalardan olması gerektiği, taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemeyeceği, ticari davaların, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olarak üç gruba ayrıldığı,

a-Mutlak ticari davaların, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalar olduğu, mutlak ticari davaların TTK' nın 4/1.

Maddesinde bentler halinde sayıldığı, bunların yanında kooperatifler kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davaların da bulunduğu, bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartların aranmadığı, TTK' nun 4/1 bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesinin yeterli olduğu, bu davaların kanun gereği ticari dava sayılan davalar olduğu,

b-Nispi ticari davaların, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalar olduğu, TTK 4/1 maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafıda tacir olan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı, bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için hem iki tarafın ticari işletmesi ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gerektiği, bu şartların birlikte bulunmadıkça uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari sayılması davanın ticari dava olması için yeterli olmadığı,

ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK' nun 19/2 maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyeceği, TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davaların haricinde ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlediği, hal böyle olunca işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmeyeceği,

c-Yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalar,

Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgisi olması TTK' da yeterli görülmüştür.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunun; 1. Maddesi ile ; "(Değişik madde: 21/04/2004 - 5146 S.K. /1.mad) *1* Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara kooperatif denir." şeklinde kooperatifin tanımı yapılmıştır.

İzin verme, tescil ve ilam başlıklı aynı kanunun 3. Maddesi; "Ana sözleşme, Ticaret Bakanlığına verilir. Bakanlığın kuruluşa izin vermesi halinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan olunur. Tescil ve ilan olunacak hususlar şunlardır:..." şeklinde düzenleme getirmiştir.

Tüzel kişiliğin kazanılması ve sorumluluğu başlıklı aynı kanunun 7. Maddesi " Kooperatif ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Tescilden önce kooperatif namına işlem yapanlar bunlardan şahsan ve zincirleme olarak sorumludur."

Aynı Kanununun 98. Maddesi " Bu kanunda aksine açıklama olmayan hususlarda Türk Ticaret Kanunundaki Anonim şirketlere ait hükümler uygulanır."

Aynı Kanunun 99. Maddesi" Bu kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılır. Bu davalarda basit muhakeme usulü uygulanır."açık hükümleri düzenlenmiştir.

Somut davada, dosya kapsamına göre uyuşmazlığın mutlak yada nispi ticari dava niteliğinin bulunmadığı anlaşıldığından işbu davanın 6100 sayılı HMK 1 ve 2.maddeleri uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğinden Karapınar... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

... · Başkan · ... ... · Üye · ... ... · Üye · ... ... · Katip · ...