Haksız rekabet, ticari hayatta dürüstlük kurallarına aykırı, başkasını veya iş ortamını zarara uğratan eylemlerdir. TTK m.54-63'te düzenlenmiştir.
Haksız Rekabet Sayılan Başlıca Hâller (TTK m.55)
- Aldatıcı tanıtım, beyan ve davranışlar
- Başkasının emtiası, iş ürünü, fiyatı veya iş hakkında yanıltıcı bilgi yayma
- Başkasının tanıtım vasıtaları ile karıştırma yaratma
- Başkasının ünvan, marka, işaret veya emtiasını iltibasa neden olacak şekilde kullanma
- Karşı tarafı sözleşme ihlâline yöneltme
- Müşterileri başkalarının ürün/hizmetlerini almaya zorlama
- İşletme sırlarını gizlice elde etme veya yetkisiz şekilde değerlendirme
- Kendi ürün/hizmetinin başkalarınkinden farklı olmadığını söyleyerek müşteri çekme
Açılabilecek Davalar (TTK m.56)
- Tespit davası: Eylemin haksız rekabet teşkil ettiğinin saptanması
- Men davası: Eylemin durdurulması, sürmemesi
- Eski hâle iade davası: Eylemden önceki duruma dönülmesi
- Tazminat davası: Maddi ve manevi zararların karşılanması
İhtiyati Tedbir
Davacı, yargılama süresi boyunca eylemin devamını engellemek için ihtiyati tedbir talep edebilir. Mahkeme, davanın haklılığı görünüyorsa derhal tedbir kararı verebilir.
Davacı Sıfatı
- Doğrudan zarar gören tacir
- Müşteri
- Mesleki veya ekonomik birlikler (oda, dernek)
Zamanaşımı (TTK m.60)
- 1 yıl: Davacının haksız rekabeti ve failini öğrendiği tarihten
- 3 yıl: Her hâlde haksız rekabetin oluşmasından
Yargıtay 11. HD Yaklaşımı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, haksız rekabet dosyalarında "karıştırma tehlikesi"nin varlığı için ortalama bir tüketicinin ürünleri/işletmeleri karıştırabileceği ölçüt olarak alınması gerektiğini benimsemektedir. Profesyonel alıcı standardı uygulanmaz.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
İşten ayrılan çalışanın eski işverenin müşteri portföyünü kullanarak rakip iş kurması, salt başına haksız rekabet sayılmamakta, ancak müşteri listesinin gizli ticari sır niteliğinde olması durumunda haksız rekabet kabul edilmektedir.
Cezai Sorumluluk (TTK m.62)
Bazı haksız rekabet türleri (örn. başkasının markasını kullanma, sahte tanıtım) ayrıca 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasına konu olabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli: Asliye Ticaret Mahkemesi (özel mahkeme)
- Yetkili: Davalının yerleşim yeri veya haksız rekabetin işlendiği/sonucunun doğduğu yer
Haksız rekabet davaları için detaylı delil toplaması ve hızlı ihtiyati tedbir gerekir; ticaret hukuku avukatı desteği etkili sonuç için kritiktir.