Kamulaştırma bilgileri ve güzergâhları gösterilen enerji nakil hatlarının yapımı amacıyla bazı taşınmazların elektrik dağıtım idaresince acele kamulaştırılmasına ilişkin karar, mülkiyeti tamamen elden çıkarmayan ancak taşınmazın kullanımını kalıcı biçimde sınırlayan bir müdahaleyi konu alır. Bu dosyalarda temel sorun bedelin miktarından çok, hakkın kapsamının belirsiz bırakılmasıdır.
Direk Yeri ile Geçiş Koridoru Aynı Şey Değildir
Enerji nakil hattı kamulaştırmalarında iki farklı alan söz konusudur. Direğin oturduğu ayak yerlerinde taşınmaz fiilen kullanılamaz hâle gelir; iletkenlerin geçtiği koridorda ise mülkiyet malikte kalmakla birlikte yapılaşma ve belirli bir yüksekliği aşan kullanım yasaklanır. Bedel hesabı da bu ikili yapıya göre kurulur: ayak yerleri için mülkiyet karşılığına yakın bir değer, koridor için ise kullanım kısıtı oranına göre belirlenen irtifak bedeli gündeme gelir. Raporda bu iki kalemin ayrı ayrı hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmelidir.
Krokide Nelere Bakılmalı?
- Hattın parselinizden geçtiği uzunluk ve koridorun genişliği
- Direk ayaklarının sayısı ve parsel içindeki konumu
- Koridorun parseli ikiye bölüp bölmediği, kalan kısımların bağımsız kullanılabilirliği
- Krokideki ölçülerle karar ekindeki cetvelde yazan alanın birbirini tutup tutmadığı
- Mevcut yapı, sera veya ağaçlıkla koridorun çakışıp çakışmadığı
Kısıtlamanın Uzun Vadeli Etkisi
İrtifak kurulan taşınmazda malik, tarımsal kullanıma büyük ölçüde devam edebilir; ancak koridor altında yapı yapılması, ağaç dikilmesi ve bazı hâllerde iş makinesiyle çalışma sınırlanır. Taşınmaz imar alanı içindeyse ya da ileride yapılaşmaya açılma ihtimali taşıyorsa, kısıtın etkisi çok daha ağır olur. Bu nedenle bedel değerlendirmesi yapılırken taşınmazın bugünkü kullanımı kadar imar planındaki durumu da ortaya konmalıdır.
Yapım Sırasında Doğan Zararlar
Hat çekimi sırasında ekili ürünün zarar görmesi, geçici şantiye yolu açılması veya toprağın sıkışması gibi durumlar irtifak bedelinden ayrı bir zarar kalemi oluşturabilir. Bu zararların ispatı için çalışma başlamadan önce ve çalışma sırasında tarihli fotoğraf çekilmesi, mümkünse mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırılması etkili olur. İdareye yapılacak yazılı başvuruların evrak kaydının alınması da sonradan doğacak tartışmaları önler.
Bu metin genel bilgilendirme için hazırlanmıştır. Güzergâh haritasının parselinize etkisi teknik bir inceleme gerektirdiğinden, kroki ve cetvel örneklerini temin ettikten sonra hukuki değerlendirme almanız daha isabetli olacaktır.