2018 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Amerika Birleşik Devletleri menşeli bazı ürünlerin ithalatında ek mali yükümlülük uygulanmasına dair düzenleme, 10435 sayılı Karar ile yürürlükten kaldırılmıştır. İthalatçılar açısından asıl soru, bu kaldırmanın geçmiş beyannameleri ve devam eden ihtilafları nasıl etkilediğidir.
Yürürlükten kaldırmanın zaman bakımından etkisi
Kural olarak bir mali yükümlülüğün kaldırılması ileriye etkilidir. Yani kaldırma tarihinden önce vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği işlemler, o tarihte yürürlükte olan düzenlemeye tabi kalmaya devam eder. Bu nedenle ithalatçının ilk yapması gereken, dosyalarını beyannamenin tescil tarihine göre ikiye ayırmaktır. Eşyanın gemiye yüklenme tarihi, sipariş tarihi veya faturanın düzenlenme tarihi bu ayrımda tek başına belirleyici değildir.
Geçiş dönemindeki tipik uyuşmazlıklar
Kaldırma tarihine yakın işlemlerde şu durumlar sıkça tartışma yaratır:
- Eşya kaldırma tarihinden önce Türkiye'ye gelmiş, ancak beyanname sonradan tescil edilmiştir.
- Eşya antrepoda beklemiş ve serbest dolaşıma giriş beyanı kaldırma sonrasında yapılmıştır.
- Menşe belgesindeki bilgi ile fiilî menşe arasında uyumsuzluk bulunmaktadır.
Bu hâllerde dosyanın kaderini belirleyen unsur, gümrük idaresine sunulan belgelerin tarih zinciridir; sonradan yapılan sözlü açıklamalar zayıf kalır.
Fazla ödenen tutarın geri alınması
Hukuken alınmaması gerektiği hâlde tahsil edilmiş bir tutar bulunuyorsa, 4458 sayılı Gümrük Kanunu çerçevesinde geri verme veya kaldırma talebiyle gümrük idaresine başvurulur. Bu başvurunun kendine özgü süresi ve şekli olduğundan, talebin hangi hukuki sebebe dayandığı dilekçede açıkça belirtilmelidir. Yanlış hukuki sebebe dayandırılan bir başvuru, esasen haklı olsa dahi reddedilebilir.
Devam eden ihtilaflarda strateji
- İdari itiraz aşamasındaki dosyalarda, itiraz gerekçelerinin güncel duruma göre gözden geçirilmesi.
- Dava aşamasındaki dosyalarda, kaldırma kararının uyuşmazlığa etkisinin ayrıca değerlendirilmesi; her ihtilafın kendiliğinden konusuz kalmayacağının bilinmesi.
- Ek tahakkuk ve ceza kararlarında, asıl yükümlülüğe bağlı olarak hesaplanan ferilerin ayrıca incelenmesi.
- Süre yönetiminde, idari itiraz süresi ile idari yargıda dava açma süresinin ayrı ayrı takip edilmesi.
Gümrük uyuşmazlıklarında tarih ve belge sıralaması sonucu belirlediğinden, buradaki genel açıklamalar dosyanızdaki beyanname ve tebligatların incelenmesinin yerine geçmez.