Aile ve sosyal hizmetler alanındaki uzmanlık, klasik bir büro mesleğinden farklı olarak doğrudan bireylerin özel yaşamına temas eder. Aile ve Sosyal Hizmetler Uzmanlığı Yönetmeliği mesleğe giriş ve yetiştirme kurallarını düzenlerken, uygulamada asıl ağırlık uzmanın hazırladığı raporların hukuki sonuçlarına kayar.
Uzmanın Raporu Neden Bu Kadar Belirleyici?
Sosyal inceleme raporları; koruyucu ve destekleyici tedbir, velayet, kişisel ilişki kurulması ve bakım hizmetlerine erişim gibi kararlarda hakimin başvurduğu temel kaynaklardan biridir. Rapor, tarafların beyanını aktarmakla yetinmeyip gözleme dayalı tespitleri, kaynaklarını ve varsa çelişkileri açıkça göstermelidir. Gerekçesi görünmeyen bir kanaat, dosyada tartışılabilir olmaktan çıkar.
Yetiştirme Dönemi ve Yeterlik
- Uzman yardımcılığı süresince verilen eğitimlerin ve görevlendirmelerin belgelenmesi
- Tez konusunun onayı, danışman ataması ve teslim takviminin yazılı takibi
- Yeterlik değerlendirmesinin sonucunun gerekçeli biçimde tebliği
- Olumsuz sonuçta ilgilinin statüsüne ilişkin işlemin ayrıca dava edilebilir olması
Kişisel Veri ve Gizlilik Yükümlülüğü
İnceleme sırasında sağlık durumu, aile ilişkileri ve çocuğa dair bilgiler işlenir. Bunların önemli bölümü 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu anlamında özel nitelikli veri sayılır ve daha sıkı bir korumaya tabidir. Raporun dosya dışına çıkarılması, üçüncü kişilerle paylaşılması veya kurumsal olmayan cihazlarda saklanması hem idari hem cezai sorumluluk doğurabilir; kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi ve ele geçirilmesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda ayrıca yaptırıma bağlanmıştır.
Sorumluluk Sınırının Korunması
- Uzmanlık alanı dışına taşan kesin tıbbi veya adli nitelendirmelerden kaçınılması
- Görüşme tarih ve katılımcılarının rapora tam olarak işlenmesi
- Tarafların ulaşılamadığı hallerde bunun gerekçesiyle kayda geçirilmesi
- Talimat dışı ek inceleme yapılmışsa dayanağının belirtilmesi
Burada anlatılanlar genel çerçevedir; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, hakkında rapor düzenlenen kişiler kadar rapor düzenleyen görevliler bakımından da somut olayın ayrıca değerlendirilmesi önerilir.