Sabit ve mobil haberleşme altyapısında kullanılan kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesine ilişkin yönetmelik, işletmecilerin altyapı kurma ihtiyacı ile taşınmaz malikinin mülkiyet hakkı arasındaki dengeyi kurmayı amaçlar. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, çalışmanın malik haberdar edilmeden başlaması ve tarafların masaya oturduğunda kabloların çoktan döşenmiş olmasıdır.
Geçiş Hakkı Nasıl Doğar?
Kural, taşınmaz malikiyle anlaşma sağlanmasıdır. Anlaşma, geçişin güzergâhını, kullanılacak alanı, süresini ve karşılığını içeren yazılı bir metne bağlanmalıdır. Anlaşma sağlanamadığında ise mevzuatta öngörülen idari süreç işletilir; bu süreç malikin hakkını ortadan kaldırmaz, yalnızca kamu hizmetinin sürekliliği için bir usul öngörür. Sözlü mutabakat veya sahada verilen izinler, sonradan ispat edilemediği için malik aleyhine sonuç doğurmaya elverişlidir.
Malikin Kontrol Etmesi Gereken Başlıklar
- Geçişin taşınmazın hangi bölümünü, hangi genişlikte ve hangi derinlikte etkilediği
- Çalışma sırasında ağaç, duvar, yol, sera veya yapıya verilecek zararın nasıl karşılanacağı
- Bakım ve arıza müdahalesi için taşınmaza girişin hangi bildirimle yapılacağı
- Geçişin taşınmazın imar ve yapılaşma kapasitesini sınırlayıp sınırlamadığı
- Karşılığın tek seferlik mi yoksa dönemsel mi ödeneceği
İzinsiz Döşeme Hâlinde Ne Yapılmalı?
- Mevcut durumu tarih bilgisi görünecek şekilde fotoğraf ve video ile tespit edin.
- Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde delil tespiti yoluna başvurmayı değerlendirin.
- İşletmeciye ve varsa yükleniciye yazılı bildirimde bulunarak müdahalenin durdurulmasını talep edin.
- Zararın kapsamını gösteren belgeleri, tarımsal ürün kaybı dâhil olmak üzere toplayın.
- El atmanın önlenmesi ve tazminat talepleri ile idari başvuru yollarını birlikte planlayın.
İşletmeci Tarafında Risk Yönetimi
İşletmeci açısından en kırılgan nokta, saha ekiplerinin izin belgesi olmadan çalışmaya başlamasıdır. Güzergâh üzerindeki her parsel için tapu kaydı, malik bilgisi ve imzalı muvafakat dosyasının önceden tamamlanması, sonradan doğacak tazminat ve iş durdurma taleplerini büyük ölçüde önler. Yüklenici sözleşmelerinde bu yükümlülüğün ve doğacak zarardan sorumluluğun açıkça düzenlenmesi de ayrıca gereklidir.
Bu rehber genel bilgilendirme sunar. Taşınmaz üzerindeki geçiş uyuşmazlıkları tapu kaydına, güzergâh projesine ve fiilî duruma göre farklı çözümler gerektirdiğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü hukuki değerlendirme yapılması tavsiye edilir.