İş güvenliği uzmanlarının görev, yetki, sorumluluk ve eğitimleri hakkında yönetmelik, uzmanın hangi belge sınıfıyla hangi işyerinde görev alabileceğini ve bu görevin içeriğini belirler. Bir iş kazası sonrasında en çok tartışılan konu, uzmanın neyi yapmadığı değil, yaptığı tespitin akıbetinin ne olduğudur.
Belge Sınıfı ile İşyeri Eşleşmesi
Uzmanlık belgeleri sınıflara ayrılır ve her sınıf, işyerinin tehlike sınıfına göre görev alma imkânı verir. Belge sınıfı uygun olmayan bir görevlendirme, hem sözleşmeyi hem de yapılan işlemlerin geçerliliğini tartışmaya açar. Görevlendirme yapılmadan önce işyerinin güncel tehlike sınıfının teyit edilmesi bu nedenle ilk adımdır.
Uzmanın Asli Görevleri
- Risk değerlendirmesi çalışmasına katılmak ve önlem önerilerini yazılı sunmak
- Acil durum planlarının hazırlanmasında görev almak
- Çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini planlamak
- İşyerinde yapılan denetim ve kontrollerin sonuçlarını onaylı deftere kaydetmek
- Hayati tehlike oluşturan hususları derhâl işverene bildirmek
Onaylı Defter Neden Belirleyicidir?
Uzmanın tespitlerini ve işverene yaptığı bildirimleri kaydettiği onaylı defter, sorumluluk tartışmasının merkezindedir. Tespitin deftere işlenmiş olması, uzmanın yükümlülüğünü yerine getirdiğini; işverenin imzası ise bildirimin kendisine ulaştığını gösterir. Deftere hiç yazılmayan bir uyarının sonradan ispatı neredeyse imkânsızdır. Hayati tehlike arz eden ve derhâl giderilmesi gereken bir eksikliğin işverence giderilmemesi hâlinde ise durumun yetkili idari birime bildirilmesi gündeme gelir; bu bildirimin yapılmaması uzman açısından bağımsız bir sorumluluk kaynağıdır.
Sorumluluğun Sınırı Nerede Çizilir?
Uzman, işyerinde karar alma ve harcama yetkisi bulunan kişi değildir; görevi tespit etmek, önermek ve bildirmektir. Buna karşılık işveren, önerilen tedbiri almakla yükümlüdür. Kusur paylaşımı yapılırken, uzmanın tespit ettiği eksikliğin niteliği, bildirim zamanı ve işverenin verdiği tepki birlikte değerlendirilir. Bu nedenle uzman açısından koruyucu strateji, her tespiti tarih ve imza ile belgelemektir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İş kazası ve idari yaptırım süreçlerinde sorumluluk, dosyadaki kayıtlara ve bilirkişi değerlendirmesine göre şekillendiğinden, somut olayda hukuki destek alınması önerilir.