Saros rüzgâr enerji santralinin yapımı amacıyla Çanakkale ilinde yer alan bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 2197 karar sayılı düzenleme, enerji yatırımları için sıkça başvurulan hızlandırılmış kamulaştırma usulünün bir örneğidir. Bu rehber, malikin en çok hata yaptığı noktaya odaklanır: hangi itirazın hangi yargı koluna götürüleceği.
Enerji Yatırımlarında Aciliyet Ölçütü
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'ndaki acele kamulaştırma usulü, istisnai bir yoldur. Bu nedenle idari yargı denetiminde tartışılan asıl mesele, yatırımın kamu yararına hizmet edip etmediği değil, olağan kamulaştırma usulünün beklenmesini imkânsız kılan aciliyetin somut gerekçelerle ortaya konulup konulmadığıdır. Yalnızca yatırım takvimine atıf yapılması, aciliyet gerekçesi bakımından tartışmaya açık bir dayanaktır.
İki Ayrı Dosya, İki Ayrı Mahkeme
Malik çoğu zaman tek bir uyuşmazlık yaşadığını düşünür; oysa süreç iki bağımsız dosya doğurur. Acele kamulaştırma kararının iptali istemi idari yargıda, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil ise taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür. Birinde verilen karar diğerini kendiliğinden sonuçlandırmaz. İdari yargıda açılan dava, bedel davasında bekletici mesele yapılabilirse de bu otomatik bir sonuç değildir ve talep edilmesi gerekir.
Süreler Nasıl Hesaplanır?
Cumhurbaşkanı kararına yönelik iptal isteminde süre kural olarak Resmî Gazete'de yayım tarihinden itibaren işler. El koymaya ilişkin mahkeme kararı ile idarenin tebliğ ettiği yazılarda ise süre, tebliğ tarihine bağlanır. Aynı dosyada birden çok tarihin bulunması, sürelerin karışmasının başlıca nedenidir; her belgenin tebliğ tarihi ayrı ayrı kaydedilmelidir.
Türbin ve Yol Alanlarında Öne Çıkan Değer Kalemleri
- Türbin platformu ile servis yolunun parselde kapladığı fiili alan
- Tarımsal kullanımın bölünmesi nedeniyle kalan kısımda doğan verim ve erişim kaybı
- Üzerindeki ağaç, sulama tesisi ve altyapı unsurlarının ayrı ayrı dökümü
- Kamulaştırılan kısım dışında kalan alanda oluşan değer düşüklüğü
Sık Yapılan Usul Hataları
Uygulamada en çok görülen üç hata şunlardır: idari yargıya götürülmesi gereken iptal isteminin bedel davasında dile getirilmesi, keşif gününe kadar hiçbir belge hazırlamadan beklenmesi ve idareyle yapılan görüşmelerde yazılı tutanak düzenlenmemesi. Bu üçü birlikte gerçekleştiğinde, esasa ilişkin haklı itirazlar dahi usul nedeniyle sonuçsuz kalabilir.
Bu metin, enerji yatırımlarına ilişkin kamulaştırma süreçlerinin genel işleyişini anlatmak için hazırlanmıştır. Parselinizin projedeki konumu ve size tebliğ edilen belgelerin içeriği farklı bir yol haritası gerektirebileceğinden, adım atmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.