2588 sayılı Karar ile Afyonkarahisar il sınırları içinde kurulacak TM III-Tınaztepe DM enerji nakil hattının yapımı amacıyla bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Taşınmazı güzergâh üzerinde kalan malik için asıl soru, sürecin hangi aşamada olduğu ve hangi hakkın ne zaman kullanılacağıdır.
Acele Kamulaştırma Neden Farklıdır?
Olağan kamulaştırmada idare, bedel tespiti ve tescil sürecini tamamlamadan taşınmaza el koyamaz. Acele kamulaştırmada ise mahkemece belirlenen bedelin bloke edilmesi üzerine idareye erken el koyma imkânı tanınır. Yani malik, taşınmazın kullanımını kaybetmesine rağmen bedel tartışması devam ediyor olabilir. Bu ayrım, hak arama takviminin neden sıkı tutulması gerektiğini açıklar.
Enerji Nakil Hatlarında Genellikle İrtifak Kamulaştırması Yapılır
Hat güzergâhlarında çoğunlukla mülkiyetin tamamı değil, direk yerleri ile hat koridoruna ilişkin irtifak hakkı kamulaştırılır. Malik tapu malikliğini sürdürür; ancak taşınmaz üzerinde yapı yapma, ağaç yetiştirme ve kullanım açısından kalıcı kısıtlar doğar. Bedel değerlendirmesinde bu kısıtın taşınmazın tamamına etkisi ayrıca tartışılmalıdır.
Bedel Tespiti Duruşmasına Hazırlık
- Taşınmazın niteliğini gösteren güncel tapu kaydı, imar durumu ve varsa ruhsat bilgileri toplanmalıdır.
- Arazi ise ürün deseni, sulama imkânı ve verim; arsa ise emsal satışlar dosyaya sunulmalıdır.
- Üzerindeki ağaç, yapı ve tesis gibi bütünleyici parçalar tek tek sayılmalı, fotoğraf ve krokiyle desteklenmelidir.
- Bilirkişi raporuna karşı beyan hakkı süresinde ve gerekçeli biçimde kullanılmalıdır; itiraz edilmeyen rapor hükme esas alınır.
Kısıtlanan Kısım Dışında Kalan Alanın Değer Kaybı
Hat geçen bir parselde, doğrudan koridorda kalmayan bölüm de fiilen kullanılamaz hale gelebilir. Bu durumda taşınmazın kalan kısmında oluşan değer azalmasının da dile getirilmesi gerekir. Talep dosyaya açıkça yazılmazsa, bilirkişi incelemesinin kapsamına girmeyebilir.
Kararın Kendisine Karşı Yargı Yolu
Acele kamulaştırma kararı bir idari işlem olduğundan, hukuka aykırılık iddiasıyla iptali istenebilir. Burada tartışma konusu genellikle "aceleliğin" gerçekten mevcut olup olmadığıdır. Ancak iptal başvurusu ile bedel tespiti dosyası ayrı süreçlerdir; birinin açılmış olması diğerindeki süre ve savunma yükünü ortadan kaldırmaz.
Aktarılanlar genel nitelikte bilgilerdir. Güzergâh, parselin niteliği ve tebligat tarihleri her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, taşınmazına ilişkin bildirim alan kişilerin gecikmeden hukuki değerlendirme yaptırması yararlı olur.