3096 sayılı Kanun, elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticaretinin kamu kuruluşu dışındaki kuruluşlara görevlendirme yoluyla yaptırılabilmesinin önünü açan düzenlemedir. Bugün elektrik piyasası büyük ölçüde daha yeni tarihli piyasa mevzuatıyla yürütülse de, bu Kanun döneminde kurulan sözleşme ilişkileri ve bunlardan doğan uyuşmazlıklar hâlâ gündeme gelmektedir.
Görevlendirmenin hukuki niteliği
Bu Kanun kapsamındaki ilişkiler, klasik ticari sözleşmelerden farklı olarak kamu hizmeti görme yetkisinin devrini içerir. Yap-işlet-devret ve işletme hakkı devri gibi modellerde şirket, hem yatırımcı hem de kamu hizmeti yürüten taraf konumundadır. Bu ikili konum, sözleşmenin yorumunda özel hukuk kuralları ile kamu hizmetinin sürekliliği ilkesinin birlikte gözetilmesini gerektirir.
Uyuşmazlıkların tipik kaynakları
- Tarife ve fiyatlandırma esaslarının sonradan değişmesi ve bunun sözleşmenin mali dengesine etkisi.
- Yatırım taahhütlerinin yerine getirilmemesi iddiası ile buna karşı ileri sürülen idari izin gecikmeleri savunması.
- Devir aşamasında tesislerin durumu, envanter ve amortisman tartışmaları.
- Sözleşmenin süresinden önce sona erdirilmesi hâlinde yapılacak hesaplaşmanın kapsamı.
- Sonraki piyasa mevzuatına geçiş hükümlerinin mevcut sözleşmelere nasıl uygulanacağı.
Yargı yolu ayrımı
Bu alandaki en kritik usul sorusu, uyuşmazlığın idari yargıda mı yoksa adli yargıda mı görüleceğidir. İdarenin tek yanlı olarak tesis ettiği işlemler ile sözleşmenin uygulanmasından doğan alacak talepleri farklı yollara tabi olabilir; sözleşmede tahkim öngörülmüşse ayrıca bu kaydın kapsamı incelenir. Yol seçiminde yapılan hata, esasa hiç girilmeden kaybedilen aylar anlamına gelir.
Sözleşme yönetiminde risk azaltma
- Mücbir sebep ve mevzuat değişikliği maddelerinin kapsamını başlangıçta somutlaştırın; genel ifadeler ihtilaf anında işe yaramaz.
- İdareden alınan her onay, izin ve talimatı tarihli yazışma hâline getirin.
- Yatırım ilerlemesini bağımsız teknik raporlarla dönemsel olarak kayda alın.
- Tarife değişikliklerinin gelir etkisini, değişiklik tarihinden itibaren ayrı bir hesap defterinde izleyin.
- Devir öncesinde tesis durum tespitini karşılıklı tutanakla belgeleyin.
Üçüncü kişiler bakımından etki
Görevlendirme sözleşmeleri yalnızca taraflarını ilgilendirmez. Dağıtım bölgesindeki aboneler, hizmetin kesintiye uğraması veya arıza kaynaklı zararlar nedeniyle talepte bulunabilir. Bu tür taleplerde sorumluluğun görevli şirkete mi yoksa idareye mi yönelmesi gerektiği, sözleşmedeki işletme ve bakım yükümlülüklerinin dağılımına göre belirlenir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenizin imza tarihi, tabi olduğu geçiş hükümleri ve uyuşmazlık maddesi sonucu doğrudan etkileyeceğinden, adım atmadan önce sözleşme metninin incelenmesi gerekir.