Kamulaştırma bilgileri ve güzergâhları gösterilen enerji nakil hatlarının yapımı amacıyla bazı taşınmazların Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 3103 sayılı karar, birden çok hat güzergâhını kapsayan toplu nitelikte bir düzenlemedir. Enerji nakil hatlarında kamulaştırma çoğu zaman mülkiyetin tamamının alınması biçiminde değil, irtifak hakkı kurulması yoluyla gerçekleşir. Bu ayrım, malikin alacağı bedeli doğrudan belirler.
Mülkiyet mi, irtifak mı
Direk ayaklarının oturduğu alanlar bakımından çoğunlukla mülkiyet kamulaştırması yapılırken, iletkenlerin geçtiği koridor için taşınmaz üzerinde daimi irtifak hakkı kurulur. İrtifakta malik tapu malikliğini korur ama kullanımı sınırlanır. Bedel de bu sınırlamanın karşılığı olarak hesaplanır. Bu nedenle irtifak bedelinin, kamulaştırma bedelinin belirli bir oranı olarak kabaca hesaplanması yerine, taşınmazdaki fiilî kısıtlamanın somut ölçüsüne göre belirlenmesi gerekir.
Bedeli etkileyen somut unsurlar
- Koridorun taşınmazı ortadan mı yoksa kenarından mı kestiği; ortadan geçen hat, kalan alanı fiilen ikiye bölerek kullanımı ağır biçimde kısıtlar.
- Taşınmazın imar durumu: yapılaşmaya açık bir arsada hat geçişi, tarım arazisine göre çok daha yüksek bir değer kaybı doğurur.
- Koridor altında kalan ağaç ve dikili varlıkların kesilmesi zorunluluğu.
- Yüksekliği sınırlayan hat nedeniyle sera, ahır veya depo gibi yapıların kurulamaması.
- Bakım ve onarım için idareye tanınan geçiş hakkının süreklilik taşıması.
Toplu kararlarda ayrı dosya gerçeği
Karar birden çok taşınmazı ve güzergâhı kapsasa da, her taşınmaz için bedel tespiti yargılaması ayrı yürür. Bu nedenle komşu parselde çıkan sonuç sizin dosyanız için bağlayıcı değildir. Buna karşılık aynı güzergâhta yapılan tespitler, emsal ve tutarlılık argümanı olarak dosyanıza sunulabilir; bilirkişinin aynı bölgede farklı ölçütler kullanması itiraz konusu yapılabilir.
Malikin izleyeceği adımlar
- Tebligatla birlikte gelen güzergâh krokisini kendi tapu ve kadastro bilgilerinizle karşılaştırın; parsel numarası hatası nadir değildir.
- Koridorun taşınmaz üzerinde kapladığı gerçek alanı ölçtürün; beyan edilen alanla fiilî alan arasındaki fark doğrudan bedele yansır.
- El koyma duruşmasından önce bölgedeki satış emsallerini ve varsa yapılaşma verilerini dosyaya sunun.
- Kısıtlamanın kalan alandaki etkisini gösteren teknik bir değerlendirme hazırlatın.
- Bedelin bloke edilmesi ile nihai bedel tespitinin ayrı aşamalar olduğunu unutmayın.
Kararın kendisine itiraz
Acele kamulaştırma kararının hukuka uygunluğu ayrı bir tartışmadır ve idari yargıda ele alınır. Burada odak, aceleliğin gerekçesinin somut biçimde ortaya konulup konulmadığıdır. Bedel süreci ise adli yargıda yürüdüğünden, iki hattın takvimini birlikte yönetmek gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Taşınmazınızın niteliği ve hattın geçiş biçimi sonucu değiştireceğinden, tebligatı aldıktan sonra dosyanın hukuki incelemeye alınması önerilir.