Bazı ovaların büyük ova koruma alanı olarak belirlenmesine ilişkin 3111 sayılı karar, ilan edilen sınırlar içindeki tarım arazilerinin kullanım rejimini değiştirir. Karar bir kamulaştırma işlemi değildir; mülkiyet malikte kalır. Değişen şey, arazinin tarım dışı amaçla kullanılmasının çok daha sıkı bir izin düzenine bağlanmasıdır. Bu ayrımı görmek, sonraki adımların doğru kurulması için belirleyicidir.
İlanın getirdiği temel kural
Toprak koruma ve arazi kullanımı mevzuatı, ovaların tarımsal bütünlüğünü korumayı amaçlar. Büyük ova ilanı yapıldığında, alan içindeki parsellerin tarımsal amaç dışında kullanılması kural olarak mümkün değildir; istisnalar dar tutulmuş ve yetkili kurulların değerlendirmesine bağlanmıştır. Bu nedenle ilan öncesinde başlatılmış ancak tamamlanmamış yapılaşma ve tesis planları çoğu zaman yeniden değerlendirilmek zorunda kalır.
Kimler hangi noktada etkilenir
- Arazisine tarımsal amaç dışı yapı planlayan malikler
- Enerji, sanayi veya depolama tesisi için yer arayan yatırımcılar
- İmar planı çalışması yürüten yerel yönetimler
- Alan içinde parsel satın almayı düşünen alıcılar
Tarım dışı kullanım izni başvurusunda dikkat edilecekler
İzin başvurusu, çoğu kez arazinin niteliğine ilişkin teknik bir tespitle başlar. Toprak sınıfı, sulanabilirlik ve mevcut kullanım verileri belirleyicidir. Başvurunun reddi hâlinde gerekçenin dikkatle okunması gerekir; ret bazen esasa değil, dosyadaki eksik belgeye ya da yanlış birime başvurulmuş olmasına dayanır. Bu ayrım, doğrudan dava açmak yerine eksiği tamamlayarak yeniden başvurmanın daha hızlı sonuç verdiği durumları ortaya çıkarır.
İlana ve uygulama işlemlerine karşı hukuki yollar
Alan ilanına ilişkin düzenleyici nitelikteki karara karşı idari yargıda iptal davası açılabileceği gibi, bu karara dayanılarak tesis edilen bireysel işlemler de ayrıca dava konusu edilebilir. İkinci yol, çoğu malik için daha kullanışlıdır: ret kararı, yıkım işlemi veya idari para cezası gibi somut bir işlem üzerinden dayanağın hukuka uygunluğu da tartışılabilir. Dava açma süresi işlemin tebliğinden itibaren işlemeye başladığı için, ret yazısının eline geçtiği tarih kayıt altına alınmalıdır.
Alan içinde taşınmaz alırken kontrol listesi
- Parselin ilan sınırları içinde kalıp kalmadığını haritadan doğrulayın
- Tapu kaydındaki vasıf ile fiilî kullanımı karşılaştırın
- Planlanan kullanım için izin gerekip gerekmediğini önceden sorun
- Satıcının verdiği sözlü izin taahhütlerine değil, yazılı kurum cevaplarına dayanın
Metin genel bilgi vermek üzere kaleme alınmıştır. Ova sınırları ve izin uygulaması bölgeye göre farklılaştığından, yatırım veya satın alma kararı öncesinde parsele özgü bir inceleme yaptırmanız isabetli olur.