Yeni koronavirüs salgını nedeniyle zorlayıcı sebep gerekçesiyle kısa çalışma uygulanan işyerleri için kısa çalışma ödeneğinin süresinin uzatılmasına ilişkin 3134 sayılı karar, salgın döneminde işyerlerinin ayakta kalmasını hedefleyen düzenlemelerden biridir. Süre uzatımı otomatik işlemediğinden, işveren ve işçi bakımından takip edilmesi gereken ayrı başlıklar bulunur.
Zorlayıcı sebebe dayalı kısa çalışma nasıl işler
Kısa çalışma, işyerindeki haftalık çalışma süresinin geçici olarak azaltılması ya da faaliyetin kısmen veya tamamen durdurulması hâlinde, işsizlik sigortası fonundan işçilere ödeme yapılmasını sağlayan bir mekanizmadır. Zorlayıcı sebep gerekçesi, salgın gibi işverenin iradesi dışındaki durumlarda uygulanır. Uzatma kararı, hâlihazırda kısa çalışma uygulanan işyerleri bakımından sürenin devamına imkân tanır.
Uygunluk tespiti ve işverenin yükümlülükleri
Ödeme yapılabilmesi için başvurunun uygun bulunması gerekir. Uygunluk tespitinde işyerindeki çalışma düzeninin fiilen azaltıldığı aranır. İşverenin dikkat etmesi gereken noktalar şunlardır:
- Kısa çalışma yapılan işçi listesinin ve çalışılmayan sürelerin doğru bildirilmesi
- Bildirilen dönemde işçinin fiilen çalıştırılmaması
- Puantaj ve giriş-çıkış kayıtlarının bildirimle uyumlu tutulması
- Uzatma dönemine ilişkin bildirimlerin süresinde yapılması
İşçi bakımından ödenek, sigorta ve ücret farkı
Kısa çalışma ödeneği işçinin ücretinin tamamını karşılamaz; sigortalılık ve prim gün sayısı bakımından da ayrı sonuçlar doğurur. İşçinin en sık karşılaştığı sorun, kısa çalışma bildirilmiş olmasına rağmen fiilen çalıştırılmaya devam edilmesidir. Bu durumda işçi hem ödenekten hem de tam ücretten mahrum kalabilir. Fiilî çalışmanın kanıtlanmasında mesai kayıtları, kurumsal yazışmalar, iş takip sistemleri ve tanık beyanları öne çıkar.
Yersiz ödeme ve iade riski
Denetim sonucunda bildirimlerin gerçeği yansıtmadığı tespit edilirse, yapılan ödemeler yasal faiziyle geri istenebilir ve sorumluluk işverene yüklenir. Bu nedenle uzatma döneminde de kayıt düzeninin bozulmaması gerekir. İade talebine ilişkin işlemin tebliği hâlinde, süresinde itiraz edilmesi ve dayanak belgelerin sunulması önemlidir; sürenin geçirilmesi hâlinde borç kesinleşir ve icra aşamasına geçilir.
Kontrol listesi
- Uzatma dönemine ilişkin başvuru ve kabul yazılarının arşivlenmesi
- Puantaj ile bildirim tablolarının her ay karşılaştırılması
- İşçilere yapılan bildirimlerin yazılı olarak yapılması
- İade veya ceza tebligatında tarihin hemen kayda geçirilmesi
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Dönem, işyeri ve bildirim koşulları farklılık gösterebileceğinden, uyuşmazlık doğduğunda kayıtlarınızla birlikte hukuki değerlendirme yapılması önerilir.