2021 yılı Cumhurbaşkanlığı yıllık programının onaylanmasına ilişkin 3136 sayılı karar, kamu kurumlarının o yıl içinde izleyeceği politika ve tedbirlerin çerçevesini belirler. Yıllık program vatandaşa doğrudan yükümlülük getiren bir metin değildir; ancak idari kararların gerekçesinde, yatırım tercihlerinde ve mevzuat hazırlıklarında sık sık dayanak olarak kullanılır.
Yıllık program hangi işlevi görür
Kamu mali yönetimi düzeninde planlama, program ve bütçe birbirine bağlı halkalardır. Kalkınma planındaki uzun vadeli hedefler yıllık programlarla o yıla özgü tedbirlere dönüştürülür, bütçe ile de kaynağa bağlanır. Programda yer alan tedbirlerin sorumlu ve iş birliği yapılacak kuruluşları belirtilir; böylece hangi kurumun hangi konuda adım atacağı öngörülebilir hâle gelir.
Bağlayıcılığı nereye kadardır
Program, kamu kurumları bakımından bir yönlendirme ve hedef belgesi niteliği taşır. Bir kişiye doğrudan hak vermesi ya da yükümlülük yüklemesi kural olarak beklenmez. Buna karşılık idare, tesis ettiği bireysel işlemin gerekçesinde programdaki bir tedbire dayanabilir. Bu durumda dayanak ile işlem arasındaki bağlantının denetlenmesi mümkündür; programda yer alan bir hedefin, kanunun aramadığı bir koşulun kişiye dayatılmasına gerekçe yapılması hukuka aykırılık iddiasının konusu olur.
Kurum ve yatırımcı açısından pratik sonuçlar
- Kurumların yatırım ve teşvik önceliklerinin önceden okunabilmesi
- Mevzuat değişikliği hazırlıklarının takvimlendirilmiş biçimde görülmesi
- Kamu alımları ve proje çağrılarında öncelikli alanların tespiti
- Sektörel düzenlemelerde yönün önceden anlaşılması
Uyuşmazlıklarda programın rolü
İdari yargıda program metni, tek başına bir hukuka aykırılık nedeni ya da hak kaynağı olarak ileri sürülmez; ancak idarenin takdir yetkisini kullanırken tutarlı davranıp davranmadığını göstermek bakımından destekleyici bir unsur olabilir. Benzer şekilde, bir başvurunun reddinde programa atıf yapılmışsa, atfın metinle örtüşüp örtüşmediği kontrol edilmelidir. Uygulamada bu kontrol, gerekçesi zayıf işlemlerin tespitini kolaylaştırır.
Takip önerisi
- Faaliyet alanınızla ilgili tedbir maddelerini yıl başında listeleyin
- Sorumlu kuruluş olarak gösterilen kurumların duyurularını izleyin
- Programa atıf yapan idari işlemlerde atfı metinle karşılaştırın
- Öngörülen mevzuat çalışmalarını görüş süreçlerinden takip edin
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Program metnine dayandırılan bir idari işlemle karşılaşmanız hâlinde, işlemin dayanağı ve gerekçesi bakımından ayrıca hukuki inceleme yaptırmanız faydalı olur.