3365 sayılı Karar ile Trabzon İli, Ortahisar İlçesi, İnönü Mahallesindeki bazı taşınmazlar millet bahçesi projesi alanına dâhil edilmek üzere Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından acele kamulaştırma kapsamına alınmıştır. Bu rehber, taşınmazı listede yer alan malik açısından kararın pratikte ne anlama geldiğini ve hangi başvuru yollarının hangi sırayla işletilmesi gerektiğini ele alır.
Acele Kamulaştırma Kararı Mülkiyeti Kendiliğinden Sona Erdirir mi?
Hayır. Kamulaştırma Kanunu'nun acele kamulaştırmaya ilişkin hükmü, idareye bedel tespitinden önce taşınmaza el koyma imkânı verir; mülkiyetin devri ise ayrı bir yargısal süreçle, bedelin tespiti ve tapuya tescil kararıyla gerçekleşir. Bu ayrımı görmeyen malikler, el koyma aşamasında hiçbir şey yapılamayacağını düşünerek bedel aşamasındaki haklarını da zayıflatmaktadır.
Tebligat Sonrası İki Ayrı Hat: İdari Yargı ve Adli Yargı
Süreç birbirine paralel iki hatta yürür:
- İdari yargı hattı: Kararın hukuka aykırılığı, kamu yararı unsurunun ve aceleliğin gerekçesinin bulunmadığı iddiasıyla iptal istemi. Dava açma süresi tebliğ veya öğrenme tarihinden işlemeye başlar; süre hesabında tebliğ mazbatasındaki tarih esas alınır.
- Adli yargı hattı: İdarenin açacağı bedel tespiti ve tescil davasında malik davalı sıfatıyla yer alır; burada asıl mücadele taşınmazın gerçek değeri üzerinde verilir.
Millet Bahçesi Projelerinde Değer Tartışmasının Kritik Noktaları
Bu tür yeşil alan projelerinde idare, taşınmazı çoğu kez düşük emsallerle değerlendirmeye çalışır. Malik lehine sonuç doğurabilecek somut argümanlar şunlardır:
- Taşınmazın imar planındaki mevcut durumu ile proje sonrası kazandırılacak fonksiyonun ayrı ayrı ortaya konması.
- Aynı mahallede yakın tarihli, benzer yüzölçümlü ve benzer cepheli satışların emsal olarak dosyaya sunulması.
- Üzerinde yapı, muhdesat, ağaç veya işletme bulunuyorsa bunların ayrı kalem olarak talep edilmesi.
- Kısmi kamulaştırma söz konusuysa, arta kalan kısımda oluşan değer düşüklüğünün ayrıca ileri sürülmesi.
Aceleliğin Gerekçesi Denetime Açıktır
Acele kamulaştırma istisnai bir usuldür. Olağan kamulaştırma usulünün neden işletilemediği, projenin hangi somut zorunluluk nedeniyle beklemeye tahammülü olmadığı idare tarafından ortaya konulmalıdır. Dosyada bu gerekçenin soyut ifadelerle geçiştirildiği hâller, iptal isteminin en güçlü dayanağını oluşturur.
Dosyanızda Hazır Bulunması Gerekenler
- Güncel tapu kaydı, çap ve imar durum belgesi
- Taşınmazın kullanım hâlini gösteren tarihli fotoğraflar
- Varsa kira sözleşmesi, işletme ruhsatı, abonelik kayıtları
- Bölgeden temin edilen emsal satış bilgileri
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Parselin konumu, plan durumu ve tebligat tarihine göre izlenecek yol değişebileceğinden, karar elinize ulaştığı anda dosyanızın bir avukat tarafından incelenmesi yerinde olur.