3888 sayılı Karar, Kayacık Projesi kapsamındaki Kayacık Sulaması 1. Kısım inşaatının tamamlanması amacıyla Gaziantep Oğuzeli ilçesi Doğanpınar ve Kaşyolu mahalleleri sınırlarındaki taşınmazlar ile malzeme ocakları ve depo yerleri için ihtiyaç duyulacak taşınmazların Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Sulama projelerinde kamulaştırma yalnızca kanal güzergâhıyla sınırlı kalmadığı için, etkilenen malik grubu beklenenden geniştir.
Sulama projelerinde kamulaştırmanın üç ayrı yüzü
Bu tür projelerde el koyma genellikle üç başlıkta gerçekleşir: kanal ve sanat yapılarının bulunduğu daimi güzergâh, inşaat sırasında malzeme temin edilen ocak alanları ve kazı fazlasının depolandığı yerler. Her biri taşınmaz üzerinde farklı ağırlıkta bir müdahale yaratır; dolayısıyla bedel değerlendirmesi de birbirinin aynısı olamaz.
Tarım arazisinde bedel nasıl oluşur?
Arazi niteliğindeki taşınmazlarda kamulaştırma bedeli, taşınmazın konumu ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınarak hesaplanır. Bu nedenle dosyaya sunulacak veriler doğrudan bedeli etkiler:
- Son yıllara ait ürün deseni ve ekim beyanları
- Sulu tarım yapılıp yapılmadığına ilişkin belgeler
- Parseldeki dikili ağaçların türü, yaşı ve sayısı
- Toprak yapısı ve verimlilik farkını gösteren tespitler
Malzeme ocağı ve depo yeri neden ayrı değerlendirilmelidir?
Ocak ve depo alanlarında müdahale, yüzey kullanımının ötesine geçerek toprak yapısını kalıcı biçimde değiştirebilir. Kazı yapılan bir parselde üst toprağın sıyrılması, malzeme depolanan bir alanda ise sıkışma ve tarımsal kullanımın uzun süre imkânsız hâle gelmesi söz konusu olabilir. Bu etkilerin, el koyma öncesindeki mevcut duruma dair tespitlerle karşılaştırmalı biçimde ortaya konması önemlidir. El koyma öncesinde fotoğraflı ve tarihli bir durum tespiti yaptırmak, sonradan telafisi güç bir eksikliği baştan önler.
Kısmi el koymada artık parsel meselesi
Kanal güzergâhı parseli ikiye bölüyorsa, kalan kısımların bağımsız olarak tarımsal kullanıma elverişli kalıp kalmadığı ayrıca incelenmelidir. Kalan kısım işletilemez hâle gelmişse, malikin talepleri yalnızca el konulan alanla sınırlı tutulmamalıdır. Aynı şekilde parselin sulama suyuna ve tarla yoluna erişimi kesiliyorsa bu da değerlendirmeye dâhil edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Ocak, depo ve güzergâh alanlarının her biri farklı teknik veriye dayandığından, kendi parselinize ilişkin belgelerle birlikte hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.