Bolu merkez ilçede yer alan Akkaya Travertenleri doğal sit alanının koruma statüsünün yeniden değerlendirilmesi sonucunda bazı alanların kesin korunacak hassas alan olarak tescil ve ilan edilmesine dair 4553 sayılı karar, bölgede taşınmazı bulunanlar bakımından fiilen yeni bir kullanım rejimi anlamına gelir. Bu rehber, statü değişikliğinin malik açısından günlük sonuçlarına odaklanır.
Statü değişikliği ne anlama gelir
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında ilan edilen doğal sit alanları, sonraki mevzuat düzenlemeleriyle yeniden değerlendirilmiş ve korunma derecelerine göre kategorilere ayrılmıştır. Bunlar arasında koruma düzeyi en yüksek olan kategori kesin korunacak hassas alandır. Bu statü, alanın bilimsel ve ekolojik değeri nedeniyle kullanımın en dar biçimde sınırlandığı rejimi ifade eder.
Malikin elinde kalan haklar
- Mülkiyet hakkı devam eder; tescil, taşınmazın kamulaştırıldığı anlamına gelmez
- Taşınmaz satılabilir, miras yoluyla intikal edebilir, tapuda işlem görebilir
- Buna karşılık yapılaşma, kazı, dolgu, bitki örtüsüne müdahale ve benzeri faaliyetler izne bağlıdır
- Alanın niteliğini bozmayacak nitelikteki geleneksel kullanımlar bakımından ayrı bir değerlendirme yapılabilir
İzin süreci nasıl işler
Bölgede yapılacak faaliyetler bakımından yetkili idare, tabiat varlıklarının korunmasından sorumlu bakanlık teşkilatı ve bölge komisyonlarıdır. Başvurunun, planlanan faaliyetin niteliğini, alan üzerindeki etkisini ve konumunu gösteren teknik eklerle birlikte yapılması gerekir. Eksik başvuru çoğu zaman esastan değerlendirilmeden iade edilir ve süreç baştan başlar.
İzinsiz müdahalenin sonucu
Koruma mevzuatı, izinsiz yapılan müdahaleler için idari yaptırım ve alanın eski hâline getirilmesi yükümlülüğü öngördüğü gibi, fiilin niteliğine göre cezai sorumluluk da doğabilir. Uygulamada en sık karşılaşılan durum, malikin taşınmazı üzerinde önceden yaptığı işlemleri sürdürebileceğini varsayarak izin almadan devam etmesidir. Statü değişikliğinin ilanından sonra bu varsayım geçerliliğini yitirir.
Yapılması gerekenler
- Karar ekindeki koordinat listesi ve haritayı, parselinizin tapu ve kadastro bilgileriyle karşılaştırın.
- Parselinizin tamamının mı yoksa bir kısmının mı kapsamda kaldığını tespit ettirin.
- Tapu kaydına konulan şerhleri ve belirtmeleri kontrol edin.
- Devam eden bir faaliyetiniz varsa durumunu yetkili idareye yazılı olarak sorun ve cevabı saklayın.
- Statünün parselinize yansımasının hatalı olduğunu düşünüyorsanız süresi içinde dava yolunu değerlendirin.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Koruma rejiminin somut parsele etkisi koordinat ve harita incelemesine bağlı olduğundan, dosyanızı teknik ve hukuki olarak birlikte inceletmeniz uygun olacaktır.