154 kV Kahramanmaraş OSB TM irtibatları enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 5246 sayılı karar, güzergâh üzerindeki arazi sahiplerini doğrudan ilgilendirir. Bu tür hat projelerinde tartışmanın merkezi çoğu zaman taşınmazın tamamının el değiştirmesi değil, hattın geçtiği şerit üzerinde kurulan kullanım kısıtıdır. Aşağıda bu ayrımın pratik sonuçları ele alınmıştır.
Mülkiyetin devri mi, irtifak hakkı mı?
Enerji nakil hatlarında direk yerlerinin oturduğu alan için mülkiyetin kamulaştırılması, iletkenlerin havadan geçtiği koridor için ise irtifak kurulması yaygındır. Malik, irtifak kurulan bölümde tapuda malik olarak kalmaya devam eder; ancak yapılaşma, ağaç yüksekliği ve bazı tarımsal kullanımlar bakımından kalıcı sınırlamalarla karşılaşır. Talep edilecek bedelin niteliği de bu ayrıma göre değişir.
Taşınmazın karar kapsamında olduğunu teyit etmek
Kararın ekindeki güzergâh bilgileri ile tapu ve kadastro kayıtlarının örtüşüp örtüşmediği kontrol edilmelidir. Hisseli arazilerde her paydaşın ayrı ayrı bilgilendirilmesi gerekir; tek bir paydaşa ulaşılmış olması diğerleri bakımından sürecin işlemeye başladığı anlamına gelmez.
Değer düşüklüğü iddiası nasıl ispatlanır?
Hattın geçtiği koridorun dışında kalan kısmın da değer kaybettiği ileri sürülüyorsa, bu iddianın somut verilerle desteklenmesi gerekir. Uygulamada dayanak oluşturan başlıca unsurlar:
- Kamulaştırma öncesi ve sonrası parsel geometrisini gösteren ölçekli krokiler
- Bölünme nedeniyle tarımsal makine kullanımının güçleştiğine dair teknik değerlendirme
- Aynı bölgedeki benzer nitelikli taşınmazların satış kayıtları
- Arazinin sulama, yol ve elektrik altyapısına erişimindeki değişiklik
Bilirkişi raporuna itirazın zamanlaması
Rapor tebliğ edildikten sonra itiraz için tanınan süre kısadır ve genel gerekçelerle yapılan itirazlar sonuç doğurmaz. İtirazın hangi hesap kaleminin, hangi teknik veriye aykırı olduğunu gösterecek biçimde yazılması; gerekiyorsa özel teknik görüşle desteklenmesi beklenir.
Sık karşılaşılan hatalar
- Keşfe katılmayıp tüm değerlendirmeyi rapora bırakmak
- Sözlü olarak verilen bedel tekliflerini belgelendirmemek
- Hattın işletmeye alınmasından sonra ortaya çıkan zararlar için ayrı bir hukuki yol bulunabileceğini gözden kaçırmak
Yukarıdaki bilgiler yönlendirici niteliktedir; irtifak koridorunun genişliği, arazinin niteliği ve mevcut yapılar dosyadan dosyaya değiştiği için sürece girmeden önce belgelerinizin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.