Gaziantep'in Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerindeki bazı taşınmazların, 100. Yıl Atatürk Kültür Parkı'nın devamı niteliğindeki 3. etap çalışma alanında kalmaları nedeniyle Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 5247 sayılı karar, belediye eliyle yürütülen kentsel yeşil alan yatırımlarının hukuki denetimini gündeme getirir. Bu metin, sürece kamu yararı ve aciliyet ekseninden bakmaktadır.
Aciliyet ölçütü gerçekten var mı?
Acele kamulaştırma istisnai bir yoldur; olağan usulün beklenmesinin kamu yararını zedeleyeceği hallerde başvurulur. Park, rekreasyon ve kültür alanı yatırımlarında bu koşulun somutlaştırılması, enerji ve ulaşım projelerine göre daha tartışmalıdır. Malik bakımından ilk soru şudur: idare, olağan kamulaştırma usulünü işletmesini engelleyen hangi somut olguyu ortaya koymuştur?
İmar planıyla bağlantının incelenmesi
Kamulaştırmanın dayanağı, taşınmazın yürürlükteki imar planında park veya yeşil alan olarak ayrılmış olmasıdır. Bu nedenle plan sürecinin geçmişi kontrol edilmelidir:
- Planın askı süreci ve o dönemde yapılmış itirazlar
- Plan değişikliği yapılmışsa değişikliğin gerekçesi
- Etap sınırlarının taşınmazın tamamını mı, bir kısmını mı kapsadığı
- Uzun süredir plan kısıtı altında tutulmuş taşınmazlar bakımından ortaya çıkan özel durum
İptal isteminde ileri sürülebilecek başlıklar
İdari yargıda dile getirilen hukuka aykırılık iddiaları genellikle yetki, şekil, sebep ve amaç unsurları etrafında toplanır. Somut dosyada aciliyetin gerekçelendirilmemesi, kamulaştırma sınırının projenin fiilen ihtiyaç duyduğu alanı aşması ya da alternatif güzergâh incelemesinin hiç yapılmamış olması sıklıkla tartışma konusu edilir.
Yürütmenin durdurulması talebinde zamanlama
El koyma fiilen gerçekleştikten ve alanda çalışma başladıktan sonra verilen kararların uygulanabilirliği zayıflar. Bu nedenle dava dilekçesiyle birlikte yürütmenin durdurulması istenmesi ve talebin, telafisi güç zararı somut verilerle (işletilen tesis, yıkılacak yapı, kaybedilecek ürün gibi) ortaya koyması önem taşır.
Dosya hazırlığında toplanacak belgeler
Tapu kaydı ve takyidat listesi, imar durum belgesi, taşınmaz üzerindeki yapılara ilişkin ruhsat ve abonelik kayıtları, varsa kira sözleşmeleri ile taşınmazın mevcut halini gösteren tarihli fotoğraflar, hem iptal hem bedel sürecinde kullanılabilecek temel malzemedir.
Bu değerlendirme genel bilgilendirme amacı taşır; parselin etap sınırındaki konumu ve plan geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, karara ilişkin adım atmadan önce dosyaya özgü hukuki inceleme yaptırılması uygun olur.