154 kV Atares-2 RES TM ile Bandırma RES TM-Akçalar TM arasındaki bağlantıyı sağlayan enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazlar, 7877 sayılı Karar ile Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılacaktır. İletim hattı kamulaştırmaları, arsa veya tarla kamulaştırmasından farklı bir mantıkla yürür: çoğu parselde mülkiyet malikte kalır, taşınmaz üzerinde bir kullanım kısıtı kurulur.
Mülkiyet devri mi, irtifak mı?
Enerji iletim hatlarında iki farklı işlem bir arada görülür. Direk yerlerine isabet eden küçük alanlar bakımından mülkiyetin idareye geçmesi istenirken, iletkenlerin geçtiği hat boyunca genellikle daimî irtifak hakkı kurulur. İrtifakta tapu kaydına bir kısıtlama şerhi işlenir; malik taşınmazı kullanmaya ve satmaya devam eder, ancak hat güvenliğine aykırı kullanımlar yasaklanır. Kamulaştırma yazısında hangi parselin hangi kalemde geçtiğini ayırt etmek, sürecin ilk adımıdır.
Kısıtlama fiilen neyi kapsar?
Hat koridorunda kalan bölümde yapı yapmak, belirli yüksekliğin üzerinde ağaç yetiştirmek, yüksek iş makinesiyle çalışmak gibi kullanımlar sınırlanabilir. Bu sınırlamaların kapsamı bedel takdirini doğrudan etkiler; koridorun parseli ortadan bölmesi hâlinde kalan bölümlerin bağımsız kullanılabilirliği de tartışılmalıdır.
İrtifak bedeli neye göre belirlenir?
İrtifak bedeli, taşınmazın tam değeri değil, kurulan kısıtın taşınmazda yol açtığı değer azalması esas alınarak belirlenir. Bu nedenle bilirkişi raporunda; parselin toplam yüzölçümü, koridorun kapladığı alan, arazinin vasfı, sulanabilirlik durumu ve mevcut dikili ürün ayrı ayrı gösterilmelidir. Rapor bu kalemleri hesaplanabilir biçimde ayırmıyorsa, itiraz dilekçesinde eksikliğin somut olarak belirtilmesi gerekir.
Hattın geçtiği taşınmazın geleceği
- Tapudaki irtifak şerhi, sonraki satışlarda alıcıya bildirilmesi gereken bir kısıtlamadır.
- İmar planı değişikliği hâlinde koridor, yapılaşma hakkını fiilen daraltabilir.
- İnşaat çalışmaları sırasında oluşan ürün ve yol zararları, kamulaştırma bedelinden ayrı bir tazminat konusudur.
- Hat güzergâhının projede sonradan değişmesi durumunda tapu kaydının güncellenmesi izlenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır; irtifak kapsamı ve bedel her parselde değiştiğinden, tapu kaydı ve güzergâh krokisiyle birlikte ayrıca değerlendirme yapılmasında yarar vardır.