Kamu iktisadi teşebbüslerinin bağlı ortaklığı olan şirketlerin tasfiyesi, Cumhurbaşkanı kararıyla başlatılabilir. 7899 sayılı Karar, bir genel müdürlüğün bağlı ortaklığı konumundaki uluslararası tarım ve hayvancılık şirketinin tasfiyesine ilişkindir. Bu tür kararlar, şirketle iş yapmış olan alacaklılar ve orada çalışanlar bakımından sınırlı süreli bir hak arama penceresi açar.
Tasfiye kararının niteliği
Karar, idari bir irade açıklamasıdır; ancak sonuçları ticaret hukuku alanında doğar. Şirket tüzel kişiliği tasfiye kararıyla son bulmaz, tasfiye amacıyla sınırlı olarak devam eder. Bu aşamada şirketin organları yerini tasfiye memurlarına bırakır ve yeni ticari faaliyet yapılamaz; yapılan işlemler tasfiyenin tamamlanmasına hizmet ettiği ölçüde geçerlidir.
Alacaklılar açısından takvim
- Türk Ticaret Kanunu'nun tasfiye hükümleri uyarınca alacaklılara ilan yoluyla çağrı yapılır; alacağını bildirmeyen alacaklı için bedelin tevdi edilmesi gündeme gelir.
- İlanları takip etmeyen alacaklı, şirket kaydı silindikten sonra çok daha zorlu bir yola girer.
- Alacağın dayanağı sözleşme, fatura, teslim belgesi ve yazışmalarla birlikte bildirilmelidir.
- Devam eden icra takipleri ve davalar tasfiye memurluğuna bildirilerek dosyaya taraf değişikliği sağlanmalıdır.
Çalışanlar açısından sonuçlar
Tasfiye nedeniyle işyerinin kapanması, iş sözleşmelerinin sona ermesine yol açar. Bu durumda 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki kıdem ve ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve varsa ödenmemiş ücret alacakları gündeme gelir. Toplu olarak sona erdirme söz konusuysa bildirim yükümlülükleri de yerine getirilmelidir. Çalışanın önceliği, çalışma süresini ve ücretini ispatlayacak bordro, banka kaydı ve sigorta dökümünü tasfiye tamamlanmadan toplamaktır.
Yurt dışı unsurlu iştiraklerde ek sorunlar
Faaliyetin bir kısmı yurt dışında yürütülmüşse, oradaki taşınmaz, ekipman ve yerel personel ilişkileri o ülkenin hukukuna tabi olabilir. Türkiye'de alınan tasfiye kararı, yabancı ülkedeki şube veya ortaklık yapısını kendiliğinden sona erdirmez; ayrıca yerel tescil işlemleri gerekir. Bu ikili yapı, alacaklının hangi ülkede takip yapacağını belirlerken dikkat etmesi gereken en kritik noktadır.
Hızlı kontrol listesi
- Kararın Resmî Gazete'de yayım tarihini ve tasfiye memurlarının ticaret sicilindeki kaydını doğrulayın.
- Alacak veya işçilik talebinizi yazılı ve tarihli biçimde bildirin, tebliğ belgesini saklayın.
- Zamanaşımı sürelerinizi tasfiye takviminden bağımsız olarak ayrıca hesaplayın.
- Ticaret sicil kayıtlarındaki değişiklikleri düzenli takip edin.
Aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir; tasfiye dosyalarında süreler kısa işlediğinden, talebinizi bildirmeden önce belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.