Sivas ili merkez ilçe Yenişehir Mahallesi sınırları içindeki bazı taşınmazların, yeni belediye hizmet binası ve sosyal tesisleri yapımı amacıyla acele kamulaştırılmasına dair 7920 sayılı Karar, malik açısından hızlı hareket etmeyi gerektiren bir süreç başlatır. Acele kamulaştırmada idare, bedel tartışması tamamlanmadan taşınmaza el koyabildiği için, savunma stratejisinin ilk günden kurulması gerekir.
Acele kamulaştırma olağan usulden nasıl ayrılır
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine dayanan acele kamulaştırmada, mahkemece yaptırılan kıymet takdiri sonucu belirlenen bedelin bloke edilmesiyle idareye el koyma imkânı tanınır. Olağan usulde önce satın alma görüşmesi ve ardından bedel tespiti aşaması işlerken, acele usulde el koyma öne alınır; bedelin nihai olarak belirlenmesi ise sonraki aşamada yapılır.
Aciliyet gerçekten var mı
Acele kamulaştırma istisnai bir yoldur ve dayandığı ivedilik ile kamu yararı gerekçesinin somut olması beklenir. Hizmet binası yapımı gibi planlanabilir nitelikteki yatırımlarda, aciliyet unsurunun neden bulunduğu tartışılabilir. Bu tartışma, kararın iptali istemiyle idari yargıda ileri sürülür; iptal talebi ile bedele ilişkin adli yargı süreci birbirinden ayrı yürür ve biri diğerini beklemek zorunda değildir.
Bedel tespiti ve tescil aşamasında malikin rolü
- Kıymet takdirinin yapılacağı keşifte hazır bulunmak ve taşınmazın özelliklerini tutanağa geçirtmek gerekir.
- Yapı, eklenti, ağaç ve tesisler ayrı ayrı gösterilmelidir; yalnızca arsa değeri üzerinden yapılan hesap eksik kalır.
- Emsal olarak sunulacak satışlar, taşınmaza konum ve nitelik bakımından gerçekten benzer olmalıdır.
- Bilirkişi raporuna itiraz, rapor tebliğinden sonra süresinde ve gerekçeli olarak yapılmalıdır.
İşyeri, kira ve taşınma zararları
Taşınmaz üzerinde işletme bulunuyorsa, faaliyetin taşınması veya sona ermesinden doğan zararlar ile kiracının durumu ayrıca değerlendirilmelidir. Kiracının talepleri malikin talebinden bağımsızdır ve kendi hukuki dayanağına oturur. Bu nedenle kira sözleşmesi, işletme ruhsatı ve gelir kayıtları erkenden derlenmelidir.
İki ayrı yargı kolu, iki ayrı takvim
- Kamulaştırma kararının iptali istemi idari yargıya aittir ve tebliğden itibaren işleyen süreye tabidir.
- Bedele ilişkin uyuşmazlık asliye hukuk mahkemesinde görülür.
- Tebligatları alan kişi ve tarih, süre hesabında belirleyicidir; adres değişikliği mutlaka bildirilmelidir.
- Bloke edilen bedelin çekilmesi bedele razı olunduğu anlamına gelebileceğinden, çekim öncesi ihtirazi kayıt konusu değerlendirilmelidir.
Buradaki anlatım genel bilgi vermeye yöneliktir; acele kamulaştırmada süreler kısa işlediğinden, tebligatı aldığınız gün dosyanızı bir hukukçuyla gözden geçirmeniz önemlidir.