9265 sayılı acele kamulaştırma kararı, 400 kV Deliklikaya GIS-Habipler enerji iletim hattının kısmi yenileme projesine ilişkindir. Yenileme projeleri, sıfırdan yapılan hatlardan farklı bir sorunu beraberinde getirir: aynı taşınmaz üzerinde daha önce kurulmuş bir irtifak hakkı bulunabilir. Bu rehber tam da bu ikinci kez etkilenme meselesine odaklanır.
Yenileme Neden Yeni Bir Kamulaştırma Gerektirir?
Mevcut hattın iletkeni, direk tipi veya salınım genişliği değiştiğinde, daha önce belirlenen koridor teknik olarak yetersiz kalabilir. Direk yerleri kayabilir, koridor genişleyebilir ya da güvenlik mesafesi nedeniyle yeni alanlar kısıt altına girebilir. Bu durumda idare, eskisine ek olarak yeni bir irtifak veya mülkiyet kamulaştırması yapar.
Daha Önce Bedel Alınmışsa Yeniden Talep Edilebilir mi?
Bu sorunun cevabı, yeni müdahalenin eskisinin sınırları içinde kalıp kalmadığına bağlıdır. Eğer koridor genişliyor, direk sayısı artıyor veya kısıt eskisine göre ağırlaşıyorsa, ilave kısıt için ayrıca bedel gündeme gelir. Buna karşılık müdahale tamamen mevcut irtifak alanı içinde kalıyorsa, ikinci bir bedel talebi güçlükle kabul görür. Bu ayrımı yapabilmek için önce tapudaki eski şerhin kapsamı ve tarihi tespit edilmelidir.
Tapu Kaydı Okunmadan Adım Atılmamalı
- Şerhin türü: irtifak mı, beyanlar hanesinde bir kısıt mı, yoksa mülkiyet devri mi?
- Şerhin kapladığı alan: metrekare olarak ne kadarı yükümlülük altında?
- Önceki kamulaştırmanın dayanağı ve tarihinde ödenen bedelin kapsamı.
- Aradan geçen sürede taşınmazın imar durumunda değişiklik olup olmadığı.
Değer Kaybı Argümanının Kurulması
Yenileme projelerinde en güçlü argüman, kısıtın niteliğindeki ağırlaşmadır. Daha yüksek direk, daha geniş koridor veya güzergâhın parselin yapılaşmaya elverişli kısmına kayması, taşınmazın kullanım imkânını daraltır. Bu daralmanın somut olarak gösterilmesi, dosyanın bedel yönünü belirler.
Pratik Adımlar
- Tapu müdürlüğünden takyidat listesini geçmişe dönük olarak alın.
- Eski ve yeni güzergâhı aynı kroki üzerinde karşılaştırın.
- Eski kamulaştırma dosyasına ilişkin belgeleri arşivinizden çıkarın.
- Farkı gösteren teknik bir anlatımı dilekçenize ekleyin.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi verir; hattın parselinize etkisi ölçüm ve proje verilerine göre değişeceğinden, dosyanızı belgelerle birlikte hukuki incelemeye sunmanız uygun olur.