9628 sayılı Karar, Eskişehir bölgesinde bir enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Acele kamulaştırma, malik açısından sürelerin çok hızlı işlediği ve pasif kalmanın telafisi zor sonuçlar doğurduğu bir usuldür. Bu nedenle hattın geçtiği taşınmazın sahiplerinin süreci baştan doğru kurgulaması gerekir.
Acele Kamulaştırma Olağan Usulden Nerede Ayrılır?
Olağan kamulaştırmada idare önce kıymet takdiri yapar, uzlaşma görüşmesine çağırır ve anlaşma sağlanamazsa mahkemeye başvurur. Acele kamulaştırmada ise idare, mahkemeden yalnızca taşınmaza el koyabilmek için gereken bedelin tespitini ve el koyma iznini ister. Yani el koyma, bedelin kesinleşmesinden önce gerçekleşir. Bu farkın pratikteki anlamı şudur: taşınmaz kullanılmaya başlanmış olsa bile malikin bedele ilişkin itiraz hakkı devam eder.
El Koyma ile Mülkiyetin Geçmesi Aynı Şey Değildir
Acele el koyma kararı, mülkiyeti kendiliğinden idareye geçirmez. Mülkiyetin idareye geçmesi için ayrıca bedel tespiti ve tescil davasının görülmesi ve sonuçlanması gerekir. Malik bu davada taraf olarak dinlenir, bilirkişi raporuna itiraz edebilir ve kendi delillerini sunabilir. Uygulamada en sık yapılan hata, el koyma aşamasında hiçbir işlem yapmayıp her şeyin bittiğini düşünmektir.
Bedel Tespiti Davasında Malikin Rolü
- Keşif gününü takip edin ve keşifte hazır bulunun; taşınmazın gerçek kullanım biçimini yerinde gösterin.
- Ağaç, sera, kuyu, tel örgü, sulama tesisi gibi muhdesatların sayımını tutanağa geçirtin.
- Emsal satışları, tapu harcına esas değerleri ve varsa kira gelirini dosyaya sunun.
- Bilirkişi raporundaki birim değer, verim ve kapitalizasyon hesabına süresinde itiraz edin.
Kamulaştırma Kararının İptali Ayrı Bir Davadır
Bedele itiraz ile acele kamulaştırma kararının hukuka aykırılığı iddiası birbirinden farklı yollardır. Kararın iptali idari yargıda istenir ve burada tartışılan konu, aceleliği gerektiren olağanüstü durumun gerçekten bulunup bulunmadığı ile kamu yararı unsurudur. Bedel davası devam ederken iptal davası açılması mümkündür; iki dosyanın birbirine etkisi ayrıca değerlendirilir.
Zamanında Yapılması Gerekenler
- Tebligatın tarihini ve şeklini kaydedin; tebligattaki adres hatasını hemen bildirin.
- Tapu kaydına konulan şerhi ve dava dosya numarasını öğrenin.
- Bankaya yatırılan bedeli çekmenin dava hakkınıza etkisini önceden değerlendirin.
- Kamulaştırılan kısım dışında kalan bölümün kullanılamaz hâle gelip gelmediğini tespit ettirin.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Acele kamulaştırma dosyalarında süreler kısa ve sonuçları ağır olduğundan, tebligatı alan maliklerin vakit kaybetmeden dosyalarını bir hukukçuyla incelemesi önerilir.