9708 sayılı Karar ile Antalya-Alanya Otoyolu'nun Serik ile Alanya arasındaki kesimi ve bağlantı yolları için gerekli bazı taşınmazlar, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırma usulüne alınmıştır. Acele kamulaştırma, idarenin nihai bedel belirlenmeden taşınmaza el koyabilmesine imkân tanıyan istisnai bir yoldur. Bu istisnailik nedeniyle taşınmaz maliki için en kritik aşama, karardan ve mahkeme dosyasından haberdar olunan ilk gündür.
Acele kamulaştırma kararı fiilen ne getirir
Karar, idarenin taşınmazı kamulaştırma yetkisini ve olağan usuldeki bazı ön aşamaların atlanabileceğini ortaya koyar. İdare, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinden acele el koyma ve kıymet takdiri talep eder; mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle bir tutar belirler, bu tutar bankaya bloke edilir ve idareye el koyma yetkisi tanınır. Burada belirlenen rakam nihai kamulaştırma bedeli değildir; sadece el koymanın karşılığıdır ve sonraki bedel tespiti yargılamasında yeniden tartışılır.
Otoyol güzergâhında sık çıkan tartışmalar
- Güzergâhın parseli ikiye bölmesi ve kalan kısma yol bağlantısının kopması
- Turizm hareketliliği yüksek bölgelerde arsa niteliğinin ham arazi kabul edilmesi itirazı
- Zeytinlik, sera ve narenciye alanlarında gelir esasına göre değerleme yönteminin uygulanması
- Tapuda görünmeyen yapı, kuyu, sundurma gibi eklentilerin bedele yansıtılmaması
Hangi uyuşmazlık hangi yargı koluna gider
Acele kamulaştırma kararı idari işlem niteliğinde olduğundan iptali istemiyle idari yargıda dava açılabilir; Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davaları ilk derecede Danıştay'da görülür. Dilekçeyle birlikte yürütmenin durdurulması istenmezse, iptal kararı çıksa bile fiilî durum çoktan oluşmuş olabilir. Buna karşılık bedelin miktarına ilişkin uyuşmazlıklar idari yargıda değil, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde çözülür. Bu iki yolun karıştırılması, uygulamada süre kaybının başlıca nedenidir.
El koymadan sonraki takvim
- Mahkemece takdir edilen bedelin bloke edildiğine dair yazıyı ve dosya numarasını temin edin.
- Keşif gününü takip edin; taşınmazın niteliğini, ağaç sayısını ve yapıları tutanağa geçirtin.
- Bilirkişi raporuna karşı süresinde ayrıntılı itiraz sunun, gerektiğinde yeni heyetten rapor isteyin.
- İdarenin sonrasında açacağı bedel tespiti ve tescil davasını asıl mücadele alanı olarak planlayın.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; parselin imar durumu, tebligat tarihi ve el koyma dosyasının aşaması her taşınmazda farklı sonuç doğurduğundan, adımları kendi dosyanıza göre bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz yerinde olur.