Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldıktan sonra geri alınması güç bir zarar doğurur. Bu nedenle mağdurun ilk hedefi içeriğin yayılmasını durdurmak, ikinci hedefi ise sorumluları tespit etmektir. Aşağıda bu iki hattın nasıl paralel yürütüleceği anlatılıyor.
İlk Saat: İçeriği Kaybetmeden Kayıt Altına Almak
İçeriğin kaldırılması, aynı zamanda delilin ortadan kalkması anlamına gelebilir. Bu nedenle başvurudan önce şunlar yapılmalıdır:
- İçeriğin bulunduğu tam adres (URL) ve yayın tarihi kaydedilir
- Paylaşan hesabın kullanıcı adı, profil bilgileri ve varsa diğer paylaşımları belgelenir
- İçeriğin görüntü, ses ve yorum kısımları birlikte saklanır
- Yayılma boyutunu gösteren etkileşim verileri not edilir
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılır
Erişimin Engellenmesi Yolu
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarını ihlal eden içerikler bakımından içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvuru imkânı tanır. Başvuruda hangi adresteki hangi içeriğin, kişilik hakkını nasıl ihlal ettiğinin somut olarak anlatılması gerekir. Genel ifadelerle yapılan başvurular, içeriğin belirlenememesi nedeniyle sonuçsuz kalabilir. Kararın uygulanması takip edilmeli, içerik aynı veya benzer adreslerde yeniden yayınlandığında başvuru yenilenmelidir.
Ceza Boyutu Hangi Hükümlere Dayanır?
Deepfake içeriğin niteliğine göre farklı suç tipleri gündeme gelir. Kişinin görüntü veya sesinin rızası dışında kullanılması ve yayılması özel hayata ilişkin hükümleri, sahte içerikle kişiyi küçük düşüren ifadeler hakaret hükümlerini, kişiyi suçlu gibi gösteren kurgular ise iftira boyutunu ilgilendirebilir. Sistemin ele geçirilmesi veya verilerin hukuka aykırı elde edilmesi söz konusuysa TCK 243-245 arasındaki bilişim suçlarına ilişkin hükümler devreye girer. Şikâyet dilekçesinde fiilin nasıl gerçekleştiği teknik olarak da anlatılmalıdır.
Veri Koruma Ayağı
Görüntü ve ses, 6698 sayılı KVKK anlamında kişisel veridir. İçeriği yayan veya işleyen bir veri sorumlusu varsa, öncelikle ona başvurulması ve cevap alınamaması hâlinde Kurula şikâyet yolunun kullanılması mümkündür. Bu yol, erişim engeli kararından bağımsız işler ve idari yaptırım sonucu doğurabilir. Üç yolun aynı anda yürütülmesi mümkündür; ancak her birinin başvuru mercii ve süresi ayrı ayrı takip edilmelidir.
Uzlaşma Görüşmesi ve Tazminat Tercihi
Bazı suç tipleri uzlaştırma kapsamındadır ve failin içeriği kaldırıp kamuya açık bir düzeltme yapması, mağdur açısından yargılamadan daha hızlı sonuç verebilir. Karar verirken üç ölçüt yararlıdır: içeriğin gerçekten tüm kopyalarının kaldırılıp kaldırılamayacağı, failin kimliğinin kesin biçimde tespit edilmiş olması ve manevi tazminat talebinin uzlaşma metnine nasıl yansıtılacağı. Kimliği belirsiz hesaplarla yapılan görüşmeler genellikle güvenilir sonuç vermez.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve failin tespiti değiştikçe izlenecek yol da farklılaşır; hızın belirleyici olduğu bu dosyalarda ilk gün profesyonel destek almanız önemlidir.