Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılması, klasik hakaret veya özel hayatın ihlali dosyalarından farklı bir hız gerektirir. İçerik saatler içinde çoğalır, kaynak hesap kapanır ve delil kaybolur. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 5651 sayılı Kanundaki erişim engelleme mekanizması ve KVKK kaynaklı talepler aynı olayda birlikte gündeme gelebilir. Bu rehber, tazminat talebini zaman kaybetmeden kurmaya odaklanır.
İlk saatler: içerik kaybolmadan tespit
Tazminat dosyasının omurgası, içeriğin var olduğunun ve kim tarafından yayıldığının kanıtıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalır; bağlantı adresi, yayın tarihi, etkileşim sayıları ve varsa arşiv kayıtları birlikte saklanmalıdır. Noter tespiti veya adli bilişim raporu, içeriğin sonradan silinmesi hâlinde dosyanın ayakta kalmasını sağlar. Sahte içeriğin üretim izlerine ilişkin teknik inceleme talebi de bu aşamada planlanır.
Erişim engelleme ile tazminat yolu aynı şey değildir
5651 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru, içeriğin görünürlüğünü hızla azaltmaya yarar; ancak zararı gidermez. Tazminat için ayrı bir hukuk davası, cezai sorumluluk için ayrı bir şikâyet süreci yürütülür. Bu üç hattın eşzamanlı yürütülmesi gerekir. Sadece engelleme kararıyla yetinilmesi, sonradan açılacak tazminat davasında zararın somutlaştırılmasını zorlaştırır.
Zararın kalemlere ayrılması
- Manevi zarar: itibar kaybı, sosyal çevrede oluşan etki, psikolojik sonuçlara ilişkin belgeler
- Maddi zarar: iptal edilen iş ilişkileri, sözleşme feshi, gelir kaybı yazışmaları
- Giderim masrafları: teknik inceleme, tespit ve kaldırma süreçlerine ilişkin ödemeler
- Devam eden ihlal: içeriğin yeniden yayılması hâlinde güncellenecek zarar kalemi
Sürelerin başlangıcındaki öğrenme sorunu
- İçeriğin ilk yayın tarihi ile mağdurun öğrenme tarihi ayrı ayrı kayda geçirilir.
- Yayının süreklilik taşıması hâlinde ihlalin devam ettiği savunması için yeniden yayın tarihleri listelenir.
- Şikâyete bağlı suçlarda süre kaçırılmaması adına ceza yolu, hukuk davasından önce başlatılır.
- Fail bilinmiyorsa, kimlik tespiti tamamlanmadan da dava açılabilmesi için tedbir ve tespit talepleri öne alınır.
Kapanış
Deepfake dosyalarında hız, delilden daha belirleyici olabilir; çünkü geç kalınan her gün ispat imkânını daraltır. Teknik tespit ile hukuki talebin uyumu kurulmadığında, haklı bir iddia dahi sonuçsuz kalabilir. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; olayınıza özgü teknik ve hukuki değerlendirme için destek almanız uygun olur.