Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılması, mağdur açısından iki ayrı ihtiyacı aynı anda doğurur: içeriğin bir an önce yayından kaldırılması ve uğranılan zararın karşılanması. Deepfake olaylarında tazminat talebinin başarısı, ilk saatlerde yapılan delil çalışmasına bağlıdır. TCK 243-245, 5651 ve KVKK çerçevesinde adımları sıralıyoruz.
İlk 24 Saat: Delili Kaybetmeden Sabitlemek
Sahte içerik çoğu zaman kısa sürede silinir veya hesap kapatılır. Bu nedenle yayından kaldırma talebinden önce içeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi, hesap bilgileri ve etkileşim verileri kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; bağlantı adresinin, sayfa kaynağının ve erişim zamanının birlikte belgelendiği bir tespit çok daha güçlüdür. Mümkünse noter veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti yoluna gidilmesi tercih edilmelidir.
İçeriğin Kaldırılması İçin İşleyen Mekanizma
- 5651 sayılı Kanunun içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesine ilişkin hükümleri kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvuru.
- İçerik veya yer sağlayıcıya doğrudan yapılan uyarı bildiriminin yazılı olarak saklanması.
- Kararın uygulanmasının takibi ve aynı içeriğin yeniden yayımlanması hâlinde ek başvuru planı.
- Kişisel veri işlenmesi söz konusuysa KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından şikâyet yolu.
Suç Nitelendirmesi Her Zaman Bilişim Suçu Değildir
Deepfake içerikler, olayın özelliğine göre kişilik haklarına yönelik farklı suç tiplerinin kapsamına girebilir. Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim veya verilerin bozulması söz konusuysa TCK 243-245 hükümleri gündeme gelir; buna karşılık içerik yalnızca üretilip paylaşılmışsa nitelendirme başka bir eksene kayar. Şikâyet dilekçesinde fiilin teknik olarak nasıl gerçekleştiğinin anlatılması, doğru nitelendirme için belirleyicidir.
Tazminat Talebinin Kurgusu
Manevi zarar için içeriğin yayılma genişliği, mağdurun tanınırlığı ve ihlalin süresi öne çıkarılır. Maddi zarar iddia ediliyorsa iptal edilen sözleşmeler, kaybedilen iş ilişkisi veya itibar onarımı için yapılan harcamalar belgelenmelidir. Failin kimliği belirlenemediğinde tazminat davası fiilen askıya alınacağından, ceza soruşturmasındaki kimlik tespiti çoğu zaman hukuk davasının ön koşulu gibi çalışır. Bu iki dosyanın takvimi birlikte izlenmelidir.
Kapanış Notu
Bu alanda teknoloji, uygulamanın önünde ilerlediği için her olayda farklı çözümler gerekebilir. Yukarıdaki çerçeve bilgilendirme amaçlıdır; içerik yayıldıysa vakit kaybetmeden bir hukukçuya danışılması yerinde olur.