İnternette yayılan bir içeriğe karşı hukuki adım atmanın en zayıf halkası, içerik kaldırıldıktan sonra elde delil kalmamasıdır. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi taleplerinde, TCK'nın 243 ila 245. maddelerinde düzenlenen bilişim suçlarına ilişkin şikayetlerde ve KVKK temelli başvurularda ortak koşul aynıdır: içeriğin varlığı, kaynağı ve zamanı bozulmadan kayıt altına alınmalıdır.
İlk Saat Kuralı: Kanıtı Dondurmak
İçerik fark edilir edilmez, ekran görüntüsü almak yeterli değildir. Sayfanın tam adresi, görüntüleme tarihi ve saati, sunucu bilgisi ve mümkünse sayfanın kaynak kodu birlikte kaydedilmelidir. Noter aracılığıyla yapılan tespit veya zaman damgalı kayıt yöntemleri, kaydın sonradan üretilmediğini gösterme açısından belirgin üstünlük sağlar. Sosyal medya paylaşımlarında hesap kimliği, paylaşım kimliği ve yorumların birlikte alınması gerekir.
Talep Türünü Doğru Belirlemek
- Kişilik haklarının ihlali iddiasında içerik bazlı, adres düzeyinde sınırlı bir engelleme talebi
- Yalnızca arama sonuçlarında görünürlüğün kaldırılmasına yönelik indeks talebi
- Veri işleme hukuka aykırıysa KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru
- Sisteme girme, verileri engelleme veya bozma söz konusuysa cumhuriyet başsavcılığına şikayet
Aynı olayda birden fazla yol kullanılabilir; ancak talepler birbirini çürütecek biçimde kurgulanmamalıdır. Örneğin içeriğin gerçek dışı olduğu iddiasıyla açılan bir dosyada, aynı içeriğin doğru fakat güncelliğini yitirdiği yönündeki savunma sonradan ileri sürülemez hale gelebilir.
Zincirin Kopmaması İçin
- Kayıtları alan cihaz ve kişi belirlenir, işlem sırası tutanağa yazılır.
- Dosyalar üzerinde değişiklik yapılmadan, özet değerleriyle birlikte saklanır.
- Log ve trafik kayıtlarının saklama süresi dolmadan ilgili yerlere talep yazılır.
- Talebin sonucu ve kaldırma tarihi ayrıca kayıt altına alınır.
Kaldırma ile Yargılama Arasındaki Tercih
Platformun kendi bildirim mekanizması üzerinden içerik hızla kaldırılabilir; bu, zararın büyümesini önler. Ancak içerik kaldırıldığında, sonraki tazminat veya ceza dosyasında ispat sıkıntısı doğabilir. Doğru sıra şudur: önce delili sabitlemek, sonra kaldırma talebini iletmek. Failin kim olduğu tespit edilemiyorsa, yalnızca erişim engeli ile yetinmek pratik bir sonuç verirken; içerik tekrar tekrar yayınlanıyorsa kaynağa yönelik ceza yolu kaçınılmaz hale gelir.
Dijital dosyalarda kaybedilen zaman doğrudan kaybedilen delil anlamına gelir. İçeriğin niteliğine göre izlenecek yolun bir hukukçuyla birlikte, kayıtlar alındıktan hemen sonra belirlenmesi önerilir.