İnternette yayımlanan bir içeriğin kaldırılması ya da erişimin engellenmesi talebinde iki şey aynı anda yürütülmelidir: içeriğin varlığını ve zararını gösteren delil zinciri, ve bu delilin sunulacağı doğru merci. 5651 sayılı Kanun ile TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri ve KVKK farklı kanallar açar; hepsi aynı sonucu vermez.
Hangi Talep Nereye Gider?
Kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi sulh ceza hâkimliğine yapılır; hâkimliğin bu talebi kısa sürede karara bağlaması öngörülmüştür. Suç oluşturan bir fiil söz konusuysa, örneğin sisteme hukuka aykırı erişim ya da verilerin bozulması iddiası varsa, bunun muhatabı Cumhuriyet başsavcılığıdır ve şikâyet dilekçesiyle soruşturma başlatılır. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi iddiası ise ayrıca veri sorumlusuna başvuru ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet kanalını gündeme getirir. Bu üç kanalın hedefi farklıdır: biri içeriği kaldırır, biri failin cezai sorumluluğunu araştırır, biri veri işleme faaliyetini denetler.
Delil Zincirini Bozulmadan Kurmak
- İçeriğin tam adresi, ekran görüntüsü ve erişim tarihi birlikte kaydedilir; yalnız görüntü, adres olmadan sınırlı değer taşır.
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılır; sonradan silinen içerikte bu tespit belirleyici olur.
- Yayının tarihi, yayılma ölçüsü ve etkileşim verileri ayrıca not edilir.
- Cihaz üzerinde inceleme gerekiyorsa, kaydın bütünlüğünü bozacak müdahalelerden kaçınılır; özet değeri alınmış imaj çalışması tercih edilir.
- Delilin hukuka uygun yoldan elde edilmiş olması, ispat gücünden önce gelir.
Karara İtiraz ve Tedbirin Kaldırılması
- Sulh ceza hâkimliğinin talebi reddeden veya kabul eden kararına karşı itiraz yolu açıktır ve itiraz kısa bir süre içinde yapılır.
- İtiraz, kararı veren hâkimliğe verilir ancak inceleme kanunda gösterilen bir başka hâkimlik tarafından yapılır; dilekçenin doğrudan başka bir mercie sunulması süreyi korumaz.
- Hakkında engelleme kararı verilen içerik sahibi de karara itiraz edebilir ve tedbirin kaldırılmasını talep edebilir.
- Karar uygulanmıyorsa, uygulamanın takibi için ilgili kuruma bildirim yapılması gerekir.
Aynı Anda Yürüyen Süreçleri Ayırmak
Uygulamada sık görülen hata, içeriğin kaldırılması talebini savcılığa şikâyet dilekçesi içine yerleştirmek ya da tersine, suç duyurusunu hâkimlik başvurusuyla birleştirmektir. Her iki hâlde de bir talep gecikir. Doğru yöntem, aynı olayı iki ayrı dilekçe hâlinde ve aynı delil setine atıfla, iki ayrı mercie sunmaktır. Tazminat talebi ise ayrıca hukuk mahkemesinin konusudur ve ceza soruşturmasının sonucunu beklemeyi gerektirmez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin niteliği, yayıncının yurt dışında olup olmaması ve talebin dayandığı hukuki temel izlenecek yolu değiştirir; erişim engeli ihtiyacı doğduğunda hızlı hareket edebilmek için hukuki destek almanız faydalı olur.