İnternette yayımlanan bir içerik hem kişilik haklarını ihlal eden hem de suç teşkil eden nitelikte olabilir. Bu durumda iki ayrı yol aynı anda açıktır: 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebi ile Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak suç duyurusu. Bu iki yolun sırası, hem delilin korunması hem de sonucun hızı bakımından belirleyicidir.
İki Yolun Amacı Aynı Değildir
Erişim engeli talebinin amacı zararın devam etmesini durdurmaktır; hızlı sonuç verir ama failin kim olduğunu ortaya çıkarmaz. Suç duyurusu ise failin tespitini ve cezai sorumluluğu hedefler, buna karşılık içerik yayında kaldığı sürece zarar büyümeye devam eder. Pratikte doğru yaklaşım, ikisini birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısı olarak kurgulamaktır. Ancak içeriğin kaldırılması, sonradan yapılacak soruşturmada kullanılacak delili de ortadan kaldırabileceğinden sıralama dikkat ister.
Delili Kaldırmadan Önce Sabitleyin
- İçeriğin tam adresi (URL) ve erişim tarihi kaydedilir.
- Sayfanın tamamı, tarih ve adres görünecek biçimde kayıt altına alınır.
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılır.
- Yayının erişilebilirliğini gösteren üçüncü kişi beyanları toplanır.
- İçeriğin yayılma alanı (paylaşım, alıntı, arşiv kopyaları) taranır.
Suç Duyurusu Dilekçesinde Kaçınılması Gerekenler
- Failin kimliğine dair doğrulanmamış isnatlarda bulunmak
- Hangi fiilin hangi eylemle gerçekleştiğini somutlaştırmamak
- Yalnızca ekran görüntüsü sunup adres bilgisini atlamak
- Aynı olay için birden çok yerde dağınık başvuru yapmak
- Şikâyete bağlı suçlarda süreyi takvime bağlamamak
TCK ve 5651 Ekseninde Nitelendirme
Olayın bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme veya verileri bozma boyutu varsa TCK içindeki bilişim suçlarına ilişkin hükümler; içerik hakaret, tehdit ya da özel hayatın gizliliğini ihlal boyutundaysa ilgili diğer hükümler gündeme gelir. Aynı olayın birden fazla nitelendirmeye elverişli olması olağandır; bu nedenle dilekçede tek bir suç adına kilitlenmek yerine olay örgüsü net biçimde anlatılmalı, hukuki niteleme takdiri makama bırakılmalıdır. Ayrıca içerikte kişisel veri işleniyorsa KVKK kapsamında ayrı bir başvuru yolu da değerlendirilebilir.
Talep Reddedilirse
Erişim engeli talebinin reddi hâlinde itiraz yolu için tebliğ tarihi kritik bir kontrol noktasıdır. İtiraz dilekçesinde ilk talepteki eksiklik giderilmeli, özellikle ihlalin kişiselliği ve doğrudanlığı somut örneklerle ortaya konmalıdır. Genel nitelikli rahatsızlık beyanları çoğu zaman yeterli görülmez.
Burada anlatılanlar genel bilgi düzeyindedir. İnternet kaynaklı ihlallerde saatler bile delil değerini etkileyebildiğinden, olayınıza özgü adımlar için bir hukukçuya danışmanız faydalı olacaktır.