Bir hesabın ele geçirilmesi, sistemden veri sızdırılması veya yetkisiz erişim iddiası söz konusu olduğunda dosyanın kaderini belirleyen şey çoğu zaman hukuki nitelendirme değil, dijital delilin hangi anda ve nasıl kayıt altına alındığıdır. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK aynı olayın farklı yüzlerine bakar; bu üç kanal aynı anda ve farklı hızlarda işler.
İlk saatler: uçucu delilin korunması
Bilişim uyuşmazlıklarında delil, fiziki dosyaların aksine kendiliğinden bozulur. Log kayıtları döngüsel olarak üzerine yazılır, oturum bilgileri silinir, mesajlar karşı taraftan kaldırılabilir. Bu nedenle şikayetten önce yapılması gereken ilk iş, cihaza müdahale etmeden ekran görüntüsü, ekran kaydı ve mümkünse cihaz imajının alınmasıdır. Şüpheli cihazda antivirüs taraması yapmak veya sistemi yeniden kurmak, iyi niyetli olsa da delil bütünlüğünü bozar.
Delil zincirini ayakta tutan unsurlar
- Delilin ne zaman, kim tarafından, hangi araçla elde edildiğinin kaydı
- Elde edilen kopyanın özet değerinin (hash) alınması ve saklanması
- Orijinal cihazın el değmemiş biçimde muhafazası
- Erişim sağlayan IP ve zaman damgası bilgilerinin ilgili sağlayıcıdan usulüne uygun istenmesi
- Hukuka aykırı yolla elde edilmiş kayıtların dosyaya konulmaması
Hangi başvuru hangi merciye
Suç iddiası cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikayetle yürür; içeriğin yayından çıkarılması veya erişimin engellenmesi talepleri 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliği ve ilgili kurum kanalına aittir. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutu ise veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikayet hattında ilerler. Bu üç yol birbirinin alternatifi değildir; ancak her birinin kendi süresi vardır ve birini beklerken diğerinin süresi işlemeye devam eder.
Şikayet dilekçesinin kurulumu
- Olayın fark edildiği an ile gerçekleştiği tahmin edilen an ayrı ayrı yazılır.
- Hangi sistemin, hangi hesabın ve hangi veri kategorisinin etkilendiği belirtilir.
- Sağlayıcılardan istenmesi talep edilen kayıtlar, saklama süreleri dolmadan tek tek sayılır.
- Zarar iddiası maddi ve manevi kalemler halinde ayrıştırılır.
- Bilirkişi incelemesinin kapsamı dilekçede önerilir.
Süre baskısının iki kaynağı
Birinci baskı, şikayete bağlı suçlarda öğrenmeden itibaren işleyen ve kaçırıldığında ceza soruşturmasını tümüyle kapatan süredir. İkincisi teknik bir baskıdır: trafik kayıtlarının saklama süresi dolduğunda, hukuken hakkınız devam etse bile ispat aracı fiilen ortadan kalkar. Bu iki takvimden hangisi daha erken dolarsa dosyanın gerçek son tarihi odur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Olayın teknik yapısı ve etkilenen veri türü hem nitelendirmeyi hem başvurulacak merciyi değiştirebileceğinden, ihlal fark edilir edilmez hukuki ve teknik desteğin birlikte alınması yerinde olur.