Yapay zekâyla üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içerik yayında kaldığı her saatte büyür. Bu nedenle deepfake dosyalarında ilk hamle dilekçe yazmak değil, içerik silinmeden delili sabitlemektir. 5651 sayılı Kanun, TCK ve KVKK'nın birlikte devreye girdiği bu alanda üç ayrı yol paralel yürütülür.
Delili Kaybolmadan Sabitlemek
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; içerik kaldırıldığında kaynağı gösteremez. Bunun yerine içeriğin tam adresi, yayın tarihi ve hesap bilgisiyle birlikte kaydı alınmalı, mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılmalıdır. Video ya da ses dosyasının özgün hâli indirilip özet değeri hesaplanarak saklanmalı, dosyanın üzerinde işlem yapılmamış bir kopyası ayrı tutulmalıdır. İçeriğin yayıldığı ikincil hesaplar ve alıntı paylaşımlar da listelenmelidir; asıl kaynak kapatıldığında zarar bu kopyalar üzerinden sürer.
Üç Yol Aynı Anda Yürür
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: kişilik hakkı ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine başvurulur; içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan uyarı yöntemi de ayrıca kullanılabilir. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayınlar için ise daha hızlı işleyen özel bir usul öngörülmüştür.
- Ceza şikâyeti: içeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde yayılması gündeme gelir. Sahte içerik bir hesabın ele geçirilmesiyle yayılmışsa TCK'nın bilişim sistemlerine yönelik suçları düzenleyen 243-245 arasındaki hükümleri de tartışılır.
- Tazminat: TMK'nın kişiliğin korunmasına ilişkin hükümleri ile haksız fiil sorumluluğu birlikte dayanak yapılır; maddi zarar yanında manevi tazminat talebi ayrı gerekçelendirilir.
KVKK Boyutunu Atlamayın
Bir kişinin yüzü veya sesi kullanılarak üretilen içerik, aynı zamanda kişisel veri işleme sonucu doğurur. İçeriği yayan ya da barındıran tarafın veri sorumlusu sıfatı bulunuyorsa, silme ve yok etme talebiyle başvuru yapılabilir; sonuç alınamadığında Kurul'a şikâyet yolu açılır. Bu yol, erişim engelleme kararından bağımsız olarak yürür ve idari yaptırım boyutuyla caydırıcılık sağlar.
Süre Riskinin Yoğunlaştığı Noktalar
- Şikâyete bağlı suçlarda öğrenmeden itibaren işleyen şikâyet süresi kaçırıldığında ceza yolu kapanır.
- Tazminat talebinde zararın ve failin öğrenilmesine bağlı süre işler; failin kimliği belirsizse öğrenme anının tespiti ayrıca önem kazanır.
- Platform kayıtları belirli bir süre sonra silinebildiğinden, trafik kayıtlarının korunması için erken adım atılması gerekir.
- KVKK yolunda veri sorumlusuna başvuru yapılmadan Kurul'a gidilmesi, şikâyetin incelenmemesine yol açar.
Dijital içerik uyuşmazlıklarında zaman, hem zararın büyüklüğünü hem de ispat imkânını belirler. İçeriği fark ettiğiniz gün kayıt altına alıp hangi yolların paralel yürütüleceğini planlamak, sonradan toplanamayacak delillerin korunmasını sağlar.