Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi veya yayılması hâlinde üç ayrı süreç aynı anda işleyebilir: ceza soruşturması, idari şikâyet ve tazminat talebi. Bunların süreleri ve muhatapları farklıdır; birinin başlatılması diğerini beklemeye almaz. Aşağıda TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK uygulamasında veri ihlali sonrası izlenecek adımlar ve süre kaybı riski ele alınmaktadır.
İlk Saat: Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
Dijital ortamda delil kısa sürede değişebilir veya silinebilir. Bu nedenle ihlal fark edildiğinde içerik olduğu gibi kaydedilmelidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, bağlantı adresi, tarih ve saat bilgisi, varsa kullanıcı adı ve içerik kimliği birlikte alınmalıdır. Yayının erişilebilir olduğu süre boyunca noter aracılığıyla tespit yaptırılması veya sulh ceza hâkimliğinden delil tespiti istenmesi, sonraki aşamalarda ispat gücünü artırır.
Ceza Şikâyeti Yönü
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme veya bozma ve verilerin ele geçirilmesi TCK 243-245 kapsamında değerlendirilir. Şikâyet dilekçesinde olayın nasıl fark edildiği, hangi hesabın veya sistemin etkilendiği ve zararın kapsamı somutlaştırılmalıdır. Failin bilinmediği hâllerde log kayıtlarının ilgili hizmet sağlayıcıdan istenmesi talebi dilekçeye eklenmelidir; bu kayıtların saklama süresi sınırlı olduğundan başvurunun gecikmesi delilin tamamen kaybına yol açabilir.
Yayının Kaldırılması ve Erişimin Engellenmesi
İçerik internet ortamında yayımlanmışsa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yollarla içerikten çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenebilir. Bu başvuru, tazminat davasından bağımsızdır ve amacı zararın büyümesini durdurmaktır. Talepte, kaldırılması istenen içeriğin adresi tek tek gösterilmeli; kapsamı belirsiz talepler sonuçsuz kalabilir.
Tazminat Talebinin Kurulması
Tazminat isteminde iki kalem ayrı ayrı gerekçelendirilir:
- Maddi zarar: hesap güvenliğinin yeniden sağlanması için yapılan harcamalar, iş kaybı, sözleşmenin sona ermesinden doğan kayıplar
- Manevi zarar: verinin niteliği, yayılma genişliği, ihlalin süresi ve ilgili kişinin çevresindeki etkisi
Verinin özel nitelikli olması, ihlalin ağırlığını artıran bir unsur olarak ayrıca vurgulanmalıdır. KVKK kapsamındaki idari süreç sonucunda verilen kararlar, tazminat davasında dayanak belge olarak kullanılabilir; ancak tazminat için idari sürecin sonuçlanması beklenmek zorunda değildir.
Sürelerin Ayrı Ayrı Takibi
Ceza şikâyeti, idari başvuru ve tazminat talebi farklı sürelere tabidir. Veri sorumlusuna yapılan başvuruya cevap verilmemesi veya cevabın yetersiz bulunması hâlinde Kurula şikâyet için öngörülen süre kaçırıldığında, aynı iddia idari yoldan yeniden ileri sürülemez. Bu nedenle ihlalin öğrenildiği tarih, başvuru tarihi ve cevap tarihi tek bir tabloda tutulmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İhlalin türü ve etkilenen veri kategorisi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvurulardan önce teknik ve hukuki değerlendirmenin birlikte yapılması yerinde olur.