Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı ilk sorun hukuki nitelendirme değil, nereye başvuracağını bilememektir. İçerik yurt dışı sunucuda, fail anonim, platform yabancı olabilir. TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde ilerleyen bu dosyalarda merci seçimi ile şikâyet süresi birlikte planlanmalıdır.
Paralel İki Hat: Ceza Soruşturması ve Erişim Engeli
Deepfake içeriklerde tek bir başvuru yeterli olmaz. Bir yanda Cumhuriyet başsavcılığına yapılan suç duyurusu, diğer yanda 5651 kapsamında içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi talebi bulunur. Bu iki hat farklı hız ve farklı mercilerle işler: içeriğin yayılmasını durdurmaya yönelik talep saatler içinde sonuç doğurabilecekken, soruşturma aylara yayılır. İkisini aynı anda yürütmemek, içerik çoğaltıldıktan sonra kaldırma talebinin pratik anlamını yitirmesine yol açar.
Yer Yönünden Yetki: "Suç Nerede İşlendi?"
Fiziki suçlarda kolay yanıtlanan bu soru, dijital ortamda tartışmalıdır. İçeriğin yüklendiği yer, sunucunun bulunduğu ülke, mağdurun içeriği gördüğü yer ve zararın doğduğu yer farklı olabilir. Uygulamada mağdurun bulunduğu yer savcılığına yapılan başvuru işleme alınıp gerekli görülürse yetkili yere gönderilir; bu nedenle "yanlış yere başvururum" kaygısıyla beklemek, delillerin silinmesi bakımından daha büyük risktir. Görevli mahkeme ise isnat edilen suçun türüne göre değişir; bilişim sistemine girme, veri hukuka aykırı olarak ele geçirme ve kişilerin görüntülerinin yayılması aynı görev kuralına tabi olmayabilir.
Şikâyet Süresi ve Delilin Ömrü
Takibi şikâyete bağlı suçlarda süre, fiilin ve failin öğrenildiği andan itibaren işler; bu süre kaçırıldığında soruşturma kural olarak yürütülemez. Ayrıca dijital delilin ömrü kısadır: platform logları, paylaşım zincirleri ve hesap bilgileri belirli süre sonra silinir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde yalnız suç anlatımı değil, hangi verilerin hangi sağlayıcıdan ivedilikle istenmesi gerektiği de açıkça talep edilmelidir.
Başvurudan Önce Yapılacaklar
- İçerik, URL ve tarih bilgisiyle birlikte tarayıcı ekranının tamamı görüntülenerek kaydedilir.
- Paylaşım bağlantıları, hesap adları ve yayılma zinciri ayrı bir listede tutulur.
- Görüntünün üretilmiş olduğunu gösteren teknik inceleme talebi baştan gündeme getirilir.
- Kişisel verilerin işlenmesi boyutu için KVKK yolu ayrıca değerlendirilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bir yol haritasıdır; her olayda içeriğin yayıldığı platform ve elde edilebilecek teknik veri farklıdır. Somut olayınızda hangi başvuruların eşzamanlı yapılması gerektiğini belirlemek için hukuki destek almanız yararlı olacaktır.