Yapay zeka ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, klasik içerik uyuşmazlıklarından iki noktada ayrılır: yayılma hızı ve delilin kırılganlığı. İçerik saatler içinde çoğalır, kaynak hesap silinir ve geriye yalnızca ekran görüntüleri kalır. Bu nedenle deepfake dosyalarında hukuki strateji, delilin nasıl toplandığı sorusuyla başlar.
İki Paralel Hat: Erişim Engeli ve Ceza Soruşturması
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi için sulh ceza hakimliğine başvurabilir. Hakimlik, talebi kanunda öngörülen kısa süre içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Bu yol, zararı durdurmaya yöneliktir ve faili bulmayı beklemez. Buna paralel olarak cumhuriyet başsavcılığına yapılacak başvuruyla ceza soruşturması yürütülür. İki hattın aynı anda işletilmesi, içeriğin yayılmasını sınırlarken failin tespitine de imkan tanır.
Fiilin Hangi Suça Karşılık Geldiği
Deepfake içeriğin niteliğine göre TCK bakımından farklı hükümler gündeme gelir. İçerik kişinin onurunu hedef alıyorsa hakaret, özel yaşama ilişkin görüntü üretilmişse özel hayatın gizliliğine yönelik hükümler, cinsel içerikli üretimlerde müstehcenliğe ilişkin düzenlemeler değerlendirilir. Sahte içerik bir sisteme hukuka aykırı erişimle elde edilen materyalden üretilmişse TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları da tabloya girer. Bu nitelendirme, şikayet süresinin varlığını doğrudan etkiler.
Şikayete Bağlı Suçlarda Altı Aylık Sınır
Şikayete bağlı suçlarda, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikayette bulunulmaması halinde soruşturma yapılamaz. Deepfake dosyalarında fail çoğu zaman anonim olduğundan, öğrenme anının failin kimliğinin belirlendiği tarih olduğu ileri sürülebilir. Yine de riski ortadan kaldırmanın yolu, içeriğin fark edildiği anda faili meçhul olarak şikayette bulunmaktır. Resen soruşturulan suçlarda ise altı aylık sınır uygulanmaz.
Delil Zincirini Kurmak
- İçeriğin bulunduğu adresin tam bağlantısıyla birlikte kaydedilmesi
- Kaydın alındığı tarih ve saatin, cihaz bilgisiyle birlikte belgelenmesi
- Mümkünse dosyanın özet değerinin alınması ve zaman damgası uygulanması
- Noter aracılığıyla tespit yaptırılması ya da hakimlikten tespit talep edilmesi
- İçeriğin yayıldığı ikincil hesap ve platformların ayrı ayrı listelenmesi
Yalnızca ekran görüntüsü sunulan dosyalarda, görüntünün sonradan düzenlendiği savunması kolayca ileri sürülür. Özet değeri ve zaman damgası bu savunmayı büyük ölçüde etkisiz kılar. İçeriğin yapay olarak üretildiğinin ortaya konması için ise teknik inceleme talep edilmeli, bu talebin dilekçede somut sorularla desteklenmesi gerekir.
Veri Koruma Boyutu
Kişinin görüntüsü ve sesi kişisel veri niteliğindedir. İçeriğin bir platform üzerinde işlenmeye devam etmesi halinde KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru yolu da açıktır ve bu yol, ceza soruşturmasından bağımsız işler.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Deepfake dosyalarında delil hızla kaybolduğundan, içeriği fark ettiğiniz gün hukuki destek almanız uygulamada belirleyici olur.