Sahte bağlantı, taklit bankacılık ekranı veya kurum görünümlü mesajla gerçekleştirilen oltalama saldırılarında zarar, çoğu zaman dakikalar içinde doğar. Bu dosyalarda ceza şikâyeti ile hukuki tazmin talebi paralel yürür ve ikisinin usulü birbirinden farklıdır. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri, 5651 ve KVKK ekseninde bu rehber, tazminat yolunun mahkeme ve süre boyutuna odaklanır.
İki Ayrı Yolu Karıştırmayın
Ceza şikâyeti cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve failin tespiti ile cezalandırılmasını hedefler. Zararın karşılanması ise ayrı bir hukuk davasının konusudur. Ceza dosyasının sonucunu beklemek çoğu zaman makul olsa da, hukuk davası bakımından işleyen zamanaşımını durdurmaz. Failin bilinmediği dosyalarda dahi, kusuru bulunduğu iddia edilen kurumlara yöneltilecek talepler için takvim ayrıca tutulmalıdır.
Muhatabın Belirlenmesi
- Doğrudan fail: tespit edilebildiği ölçüde haksız fiil hükümlerine göre sorumludur.
- Bankacılık ve ödeme hizmeti sağlayıcısı: işlem güvenliği ve şüpheli hareket kontrolü yönünden sorumluluğu tartışılır.
- Veri sorumlusu konumundaki kurum: kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesine zemin hazırlayan güvenlik zafiyeti varsa KVKK kapsamındaki yükümlülükler gündeme gelir.
- Yer sağlayıcı ve içerik sağlayıcı: sahte sitenin erişime engellenmesi ve içeriğin kaldırılması bakımından 5651 kapsamındaki yollar işletilir.
Görev ve Yetki
Tazminat talebinin muhatabı tüketici sıfatıyla kurulan bir sözleşmeye dayanıyorsa tüketici mahkemesi, ticari iş niteliğindeyse asliye ticaret mahkemesi, bunların dışında kalan hâllerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkide davalının yerleşim yeri yanında haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi de seçilebilir; bu, mağdurun bulunduğu yerde dava açabilmesine imkân tanıyabilir.
İlk 48 Saatte Yapılması Gerekenler
- Hesap ve kart erişimi durdurulur, işlem iptali veya iade talebi kayda geçirilerek yapılır.
- Sahte mesaj, bağlantı ve ekran görüntüleri tarih-saat bilgisiyle saklanır; cihaz üzerinde silme yapılmaz.
- Savcılığa şikâyet edilerek işlem numarası, alıcı hesap ve IP kayıtlarının istenmesi talep edilir.
- İlgili kuruma yazılı başvuru yapılarak yanıtın kayıt altına alınması sağlanır.
Süre Riski
Haksız fiilden doğan tazminat talepleri, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen sürelere tabidir. Eylem aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımının uygulanması gündeme gelebilir. Sözleşmeye dayalı sorumluluk iddiasında ise farklı bir süre rejimi işler. Bu nedenle talep birden çok hukuki sebebe dayandırılıyorsa her biri için ayrı süre hesabı yapılmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; işlemin gerçekleştiği kanal ve elinizdeki kayıtlar sonucu etkiler. Delillerin hızla kaybolduğu bu tür dosyalarda gecikmeden hukuki destek almanız önerilir.